Phòng khám đa khoa khu vực (PKĐKKV) có vai trò rất quan trọng trong công tác khám bệnh, chữa bệnh; tổ chức chỉ đạo phòng chống dịch bệnh và quản lý chăm sóc sức khỏe ban đầu cho Nhân dân tại các địa phương. Hầu hết, bệnh nhân khám bệnh, chữa bệnh ban đầu đều đến các Trạm Y tế xã và PKĐKKV để được khám, chuẩn đoán và cấp thuốc điều trị. Có thể nói trong thời gian qua, được sự quan tâm đầu tư của nhà nước về cơ sở vật chất, phương tiện khám chữa bệnh và nhất là đội ngũ bác sỹ, y sỹ cùng các nhân viên kỹ thuật được tăng cường về số lượng và nâng cao về chất lượng. Cho nên công tác khám bệnh, chữa bệnh cho Nhân dân từng bước được cải thiện, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của Nhân dân.

  Trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa theo báo cáo của ngành Y tế có 14 PKĐKKV được bố trí đều khắp tại các địa bàn từ miền núi tới đồng bằng, ven biển và thị xã, thành phố. Hiện nay, hoạt động của các PKĐKKV đã thực hiện được hầu hết các kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh thuộc tuyến của mình theo quy định của Bộ Y tế. Tạo điều kiện thuận lợi cho Nhân dân được khám bệnh và chuẩn đoán, điều trị ngay tại địa phương, góp phần hạn chế tình trạng quá tải cho các bệnh viện tuyến trên.

  Tuy nhiên, qua hoạt động giám sát của các Ban HĐND tỉnh Khánh Hòa, thời gian vừa qua, đã phát hiện thấy còn có nhiều bất cập trong việc xác định vị trí, vai trò, chức năng nhiệm vụ của PKĐKKV theo các quy định hiện nay. Để làm rõ vấn đề này trước hết cần phải nhìn lại quá trình hình thành phát triển cơ sở PKĐKKV như sau: 

  Xuất phát từ nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cho Nhân dân ở một số vùng, ngày 14 tháng 01 năm 1975, Hội đồng Chính phủ ban hành nghị quyết số 15-CP về cải tiến tổ chức y tế địa phương có quy định việc thành lập các phòng khám đa khoa khu vực ngoài bệnh viện như sau: “… Ngoài phòng khám bệnh đa khoa của bệnh viện, mỗi huyện, thị tùy theo dân số nhiều hay ít, địa dư rộng hay hẹp, sự phân bổ sản xuất và nhu cầu khám, chữa bệnh mà có thể thành lập thêm một số phòng khám bệnh đa khoa ngoài bệnh viện để phục vụ Nhân dân và cán bộ trong khu vực, chủ yếu là đảm bảo yêu cầu cấp cứu, khám và chữa bệnh ngoại trú. Phòng khám bệnh đa khoa khu vực này ở vùng đồng bằng, vùng trung du phục vụ cho khoảng 30.000 dân, ở miền núi phục vụ cho khoảng 5.000 đến 15.000 dân. Ngoài nhiệm vụ điều trị, các phòng khám bệnh đa khoa đều có nhiệm vụ phòng chống bệnh, phòng chống dịch, phòng chống các bệnh xã hội, tuyên truyền vệ sinh, thực hiện sinh đẻ có kế hoạch”.

  Theo tinh thần đó Phòng khám đa khoa khu vực được ra đời, hình thành trên cơ sở Thông tư số 15 – BYT/TT ngày 17 tháng 5 năm 1977 của Bộ Y tế và hoạt động cho đến nay. Qua hoạt động giám sát thấy nổi lên mấy vấn đề về khía cạnh pháp lý, xin trao đổi và chia sẻ với các cơ quan liên quan như sau:

  Xét về (tuổi) của Thông tư, có lẽ đây là một trong số ít Thông tư có (tuổi) đời khá cao đến nay là đúng 40 năm trải qua 3 đời thay đổi tên gọi cơ quan Chính phủ (Hội đồng Chính phủ, Hội đồng Bộ trưởng và nay gọi là Chính phủ). 

  Xét về phạm vi địa giới hành chính được phép thành lập PKĐKKV, theo Nghị quyết số 15- CP ngày 14 tháng 1 năm 1975 thì Chính phủ chỉ cho phép xây dựng PKĐKKV tại vùng đồng bằng, vùng trung du, vùng miền núi và khi đó miền Nam chưa được hoàn toàn giải phóng. Cho nên phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết trên chỉ có hiệu lực tại khu vực miền Bắc. Nhưng hiện nay mô hình tổ chức PKĐKKV đã được triển khai bao trùm khắp cả nước từ miền núi đến đồng bằng, từ nông thôn đến thành thị. Vậy các cơ quan quản lý nhà nước căn cứ vào văn bản quy định nào mà có thể tổ chức xây dựng được các PKĐKKV ở các vùng miền ngoài quy định của Chính phủ?

  Xét về vị trí của PKĐKKV hiện nay, căn cứ khoản 2 Điều 81, Chương VIII Luật khám bệnh, chữa bệnh được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 6 thông qua ngày 23 tháng 11 năm 2009, thì hệ thống cơ sở khám bệnh, chữa bệnh của Nhà nước bao gồm 4 tuyến như sau: Tuyến trung ương; Tuyến tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Tuyến huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; Tuyến xã, phường, thị trấn. Như vậy, luật chưa xác định vị trí của PKĐKKV nằm ở đâu trong hệ thống cơ sở khám bệnh, chữa bệnh của Nhà nước. Trong khi đó tại khoản a điểm 3.1 mục III Thông tư số 15 – BYT/TT ngày 17 tháng 5 năm 1977 của Bộ Y tế hướng dẫn ở nông thôn: Mỗi phòng khám được phân công phụ trách một số xã (khoảng từ 05 đến 10 xã).

  Về thực hiện chức năng nhiệm vụ theo quy định tại điểm 1 mục I xác định PKĐKKV chỉ có công tác cấp cứu, khám và chữa bệnh ngoại trú. Quy định này rất phù hợp với tình hình lúc bấy giờ, do hoàn cảnh cơ sơ vật chất và các điều kiện khác không thể cho bệnh nhân nằm điều trị bệnh nội trú được. Xong hiện nay quy định như vậy là hoàn toàn không còn phù hợp với thực tế. Hiện nay, hầu hết các PKĐKKV đều được trang bị đầy đủ cơ vật chất, phương tiện và nguồn nhân lực có ít nhất là 01 bác sỹ trở lên. Hàng năm, tùy từng PKĐKKV mà được Nhà nước giao chỉ tiêu tối thiểu là 20 gường bệnh. 

  Do quy định chức năng nhiệm vụ như trên, vừa qua Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã có công văn số 76/BHXH-CSYT ngày 09/01/2017: Hướng dẫn không thanh toán chi phí tiền giường điều trị nội trú cho các PKĐKKV. Vì theo quy định tại Thông tư số 15 – BYT/TT ngày 17 tháng 5 năm 1977 của Bộ Y tế thì PKĐKKV không có chức năng điều trị bệnh nhân nội trú. Việc không thanh toán chi phí tiền gường nằm điều trị nội trú tại PKĐKKV đã ảnh hưởng rất lớn đến công tác khám bệnh, chữa bệnh và gây khó khăn, tốn kém về kinh phí cho bệnh nhân khi phải đi xa, đồng thời tạo áp lực quá tải cho bệnh viện tuyến trên.

  Nhằm khắc phục tình trạng trên, đề nghị Bộ Y tế cần đẩy mạnh công tác rà soát văn bản của Bộ, xem xét, xử lý bãi bỏ, thay thế những văn bản không còn phù hợp với tình hình thực tế. Trước mắt là sớm sửa đổi Thông tư số 15 – BYT/TT ngày 17 tháng 5 năm 1977 của Bộ Y tế, nhằm có cơ sở pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động khám bệnh, chữa bệnh tại các PKĐKKV. Ngoài ra, nghiên cứu tham mưu cho Chính phủ trình Quốc hội xác định rõ vai trò, vị trí, chức năng của cơ sở y tế là PKĐKKV vì hiện nay còn có mô hình Bệnh viện đa khoa khu vực (khám bệnh, chữa bệnh cho Nhân dân cư trú tại một số huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh). Nếu theo quy định hiện nay thì hai cơ sở y tế khám bệnh, chữa bệnh này nằm ở vị trí nào hiện nay trong Luật khám bệnh, chữa bệnh?