Giám sát việc giải quyết các kiến nghị của cử tri ở địa phương vừa là nhiệm vụ, vừa là quyền hạn của cơ quan dân cử - cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng, quyền làm chủ của Nhân dân ở địa phương.

  Giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri ở địa phương là cả một quá trình, từ giai đoạn đầu khi đại biểu Hội đồng nhân dân đi tiếp xúc cử tri, lắng nghe, thống kê, đối chiếu, phân loại các kiến nghị của cử tri; tổng hợp kiến nghị của cử tri; đến việc giải quyết các kiến nghị của cử tri và giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri ở địa phương. Có những kiến nghị đã được tiếp thu, giải quyết xong; có những kiến nghị đang trong quá trình giải quyết; có kiến nghị chưa có cơ sở, điều kiện để giải quyết; có kiến nghị tiếp thu, ghi nhận để nghiên cứu trong ban hành và thực hiện chính sách pháp luật; có những kiến nghị nhiều lần nhưng việc giải quyết chưa đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng của cử tri... 

  Điều 74 Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân quy định chủ thể giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri tại địa phương là Thường trực Hội đồng nhân dân; việc giám sát được tiến hành bằng phương thức tổ chức phiên họp và thực hiện theo trình tự cụ thể: Ủy ban nhân dân báo cáo kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri; Ban của Hội đồng nhân dân báo cáo thẩm tra; Đại biểu mời phát biểu ý kiến; Thường trực Hội đồng nhân dân thảo luận; Chủ tọa phiên họp kết luận. Thường trực Hội đồng nhân dân chỉ đạo xây dựng báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri của Thường trực Hội đồng nhân dân và dự thảo nghị quyết về việc giải quyết kiến nghị của cử tri trình Hội đồng nhân dân.

  Điều 90 Luật tổ chức chính quyền địa phương có quy định việc Hội đồng nhân dân thảo luận và ra nghị quyết về việc giải quyết kiến nghị của cử tri trong trường hợp cần thiết. Đây là những cơ sở pháp lý quan trọng trong hoạt động giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri.

  Đối với tỉnh Khánh Hòa, từ khi Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2015 có hiệu lực, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã tiến hành 04 cuộc giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Hội đồng nhân dân tỉnh tại kỳ họp trước.

  Qua hoạt động tiếp xúc cử tri, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh đã tổng hợp, phân loại các kiến nghị cử tri thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp tỉnh, chuyển đến Ủy ban nhân dân xem xét, giải quyết theo quy định; Thường trực Hội đồng nhân dân thực hiện giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri, trong đó tập trung vào các kiến nghị đã được cử tri kiến nghị nhiều lần, các kiến nghị còn tồn đọng và chưa giải quyết xong tại các kỳ họp trước.

  Theo đó, trước mỗi kỳ họp Hội đồng nhân dân tỉnh 45 ngày, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành Thông báo kế hoạch giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri được gửi đến kỳ họp trước, kèm theo đề cương yêu cầu báo cáo. Trong đó, đề nghị Ủy ban nhân dân tỉnh tổng hợp báo cáo các lĩnh vực; Ủy ban nhân dân cấp huyện và các sở, ngành báo cáo theo chức năng, nhiệm vụ được Ủy ban nhân dân tỉnh phân công hoặc ủy quyền báo cáo kết quả giải quyết đối với những kiến nghị của cử tri, xác định rõ: 

  Số kiến nghị của cử tri đã được các cơ quan giải trình, cung cấp thông tin và trả lời cụ thể trên các lĩnh vực; 

  Số kiến nghị chưa thực hiện;

  Kết quả giải quyết nhưng kiến nghị còn tồn đọng và chưa giải quyết xong tại kỳ họp trước kỳ họp đang tiến hành giám sát; 

  Từ báo cáo của Ủy ban nhân dân tỉnh về việc giải quyết kiến nghị của cử tri, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh tổ chức phiên họp với Ủy ban nhân dân tỉnh và các Sở, ban, ngành, các cơ quan, đơn vị có liên quan để xem xét báo cáo kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri của Ủy ban nhân dân tỉnh. 

  Tại phiên họp, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Khánh Hòa nghiêm túc đánh giá việc giải quyết các kiến nghị của cử tri của Ủy ban nhân dân, xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan - từ hoạt động của các cơ quan của Hội đồng nhân dân thực hiện giám sát sau khi tiếp thu ý kiến của cử tri, việc Hội đồng nhân dân ban hành chính sách phù hợp với quy định pháp luật và thực tế tại địa phương; đến xác định rõ kết quả việc giải quyết các ý kiến, kiến nghị của cử tri của Ủy ban nhân dân tỉnh và các cơ quan chuyên môn, các kiến nghị của cử tri đã được giải quyết đến đâu, chất lượng của việc giải quyết đó, có nhận được sự đồng thuận của cử tri hay không, nhất là các kiến nghị của cử tri phức tạp, kéo dài liên quan nhiều cấp, nhiều ngành, những kiến nghị của cử tri mà Ủy ban nhân dân tỉnh “hứa” lộ trình giải quyết.

  Sau phiên họp, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh chỉ đạo xây dựng báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri đã được gửi đến Hội đồng nhân dân tỉnh tại kỳ họp trước. 

  Báo cáo kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri được Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh trình bày tại kỳ họp Hội đồng nhân dân ngay trước phiên chất vấn để đại biểu Hội đồng nhân dân có thêm thông tin khi thực hiện chất vấn, để đại biểu Hội đồng nhân dân theo dõi việc giải quyết kiến nghị của cử tri; gửi đến các đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh để báo cáo trước cử tri; được đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng của tỉnh để cử tri và Nhân dân biết và theo dõi, giám sát.

  Qua giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri ở địa phương cho thấy, các kiến nghị của cử tri ở địa phương đã được Ủy ban nhân dân tỉnh và các ngành chức năng tiếp thu và trả lời tích cực. Ủy ban nhân dân tỉnh đã đổi mới, nâng cao chất lượng trong việc giải quyết các kiến nghị của cử tri; việc giải quyết được thực hiện nghiêm túc, kịp thời, đúng pháp luật, sát thực tiễn, đáp ứng nguyện vọng của cử tri, nhất là đối với những kiến nghị phức tạp, kéo dài, liên quan nhiều cấp, nhiều ngành. Các nội dung trả lời kiến nghị được đăng, phát công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng của tỉnh như Báo Khánh Hòa, Đài Phát thanh và Truyền hình Khánh Hòa, Cổng thông tin điện tử của tỉnh và Trang thông tin điện tử tổng hợp của Hội đồng nhân dân tỉnh.

  Tuy nhiên, hoạt động giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri của Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Khánh Hòa vẫn còn một số vướng mắc sau:

  Thứ nhất: Khoản 2 Điều 90 Luật tổ chức chính quyền địa phương quy định: “Cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị hữu quan có trách nhiệm nghiên cứu, giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri và báo cáo với Hội đồng nhân dân kết quả giải quyết”. Quy định này được hiểu không chỉ có Ủy ban nhân dân mà các Sở, ban, ngành, phòng, ban trực thuộc cũng như các tổ chức kinh tế, chính trị - xã hội… cũng có trách nhiệm giải quyết kiến nghị của cử tri và báo cáo với Hội đồng nhân dân về kết quả giải quyết. 

  Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 74 Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân thì chỉ có Ủy ban nhân dân trình bày báo cáo kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri trước phiên họp của Thường trực Hội đồng nhân dân. Trong khi đó, kiến nghị của cử tri là gồm các vấn đề thuộc các lĩnh vực của đời sống, kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng mà không chỉ ở lĩnh vực quản lý nhà nước, quản lý ngành. Bên cạnh đó, việc giám sát việc giải quyết các kiến nghị của cử tri gửi đến các cơ quan tư pháp cũng chưa được điều chỉnh. 

  Do vậy, đây là các vấn đề cần được nghiên cứu, làm rõ để bảo đảm sự thống nhất về tổ chức thực hiện trong thực tế.

  Thứ hai: Khoản 3 Điều 90 Luật tổ chức chính quyền địa phương quy định trong trường hợp cần thiết, Hội đồng nhân dân thảo luận và ra nghị quyết về việc giải quyết kiến nghị của cử tri. Tuy nhiên, không xác định rõ trường hợp nào được xác định là “cần thiết” để Hội đồng nhân dân ra nghị quyết; nghị quyết bao gồm những nội dung gì; dự thảo nghị quyết có phải thẩm tra hay không. 

  Vì vậy, Thường trực Hội đồng nhân dân phải chủ động xem xét, xác định trường hợp nào là cần thiết thì mới chỉ đạo xây dựng dự thảo nghị quyết về việc giải quyết kiến nghị của cử tri trình Hội đồng nhân dân xem xét tại kỳ họp. 

  Để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri, từ thực tiễn của hoạt động này, cần thực hiện tốt một số giải pháp sau:

  Thứ nhất: Chú trọng đến việc phân loại, tổng hợp kiến nghị của cử tri. Để thực hiện tốt khâu này, cần theo dõi, thống kê và đối chiếu các kiến nghị của cử tri với giải trình, báo cáo ý kiến của Ủy ban nhân dân tỉnh tại kỳ họp trước; từ đó lập danh mục về kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri, đánh giá sơ bộ việc giải quyết kiến nghị của Ủy ban nhân dân, trong đó lưu ý các kiến nghị của cử tri phức tạp, kéo dài liên quan nhiều cấp, nhiều ngành, những kiến nghị của cử tri mà Ủy ban nhân dân tỉnh “hứa” lộ trình giải quyết. 

  Thứ hai: Về nội dung giám sát, cần tập trung đánh giá chung về tình hình, nguyên nhân và diễn biến các kiến nghị của cử tri trên địa bàn tỉnh; kết quả giải quyết những kiến nghị gửi đến tại kỳ họp lần trước và những kiến nghị còn tồn đọng tại kỳ họp trước kỳ họp đang tiến hành giám sát. Từ đó, đánh giá kết quả đạt được và những tồn tại, hạn chế; xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong việc giải quyết các kiến nghị của cử tri.

  Thứ ba: Nâng cao chất lượng xây dựng báo cáo kết quả giám sát. Báo cáo kết quả giám sát phải cụ thể, rõ ràng, nêu rõ tình hình và nội dung kiến nghị của cử tri gửi đến tại kỳ họp trước; kết quả giải quyết của các cơ quan của Hội đồng nhân dân tỉnh; của Ủy ban nhân dân tỉnh và các cơ quan chuyên môn; đánh giá kết quả đạt được, chỉ rõ mặt tồn tại, hạn chế, xác định nguyên nhân của từng kiến nghị cử tri, từ đó yêu cầu cơ quan, đơn vị, cá nhân tiếp tục giải quyết. 

  Để tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Khánh Hòa kiến nghị với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sớm hướng dẫn các quy định chưa rõ ràng trong Luật tổ chức chính quyền địa phương và Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân như đã nêu ở phần trên; quy định chế tài đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân không giải quyết hoặc chậm giải quyết các kiến nghị của cử tri và kiến nghị sau giám sát của Thường trực Hội đồng nhân dân trong lĩnh vực này. 

Thực hiện: Thanh Tình