Lê Thị Trang (Vạn Ninh)

  Theo thư bà trình bày thì chồng bà có thể đã bị mất năng lực hành vi dân sự. Bộ luật dân sự có quy định, khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan, Toà án ra quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận của tổ chức giám định. Với quy định đó của pháp luật, bà cần làm thủ tục yêu cầu gửi đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cư trú của người chồng để được Tòa án xem xét, giải quyết. Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 có quy định căn cứ xác lập đại diện giữa vợ và chồng, cho thấy, vợ, chồng đại diện cho nhau khi một bên mất năng lực hành vi dân sự mà bên kia có đủ điều kiện làm người giám hộ hoặc khi một bên bị hạn chế năng lực hành vi dân sự mà bên kia được Tòa án chỉ định làm người đại diện theo pháp luật cho người đó, trừ trường hợp theo quy định của pháp luật thì người đó phải tự mình thực hiện quyền, nghĩa vụ có liên quan. Do vậy, khi được Tòa án ra quyết định tuyên bố người chồng là mất năng lực hành vi dân sự, bà sẽ là người giám hộ đương nhiên của chồng bà.

  Người giám hộ có trách nhiệm quản lý tài sản của người được giám hộ như tài sản của chính mình, đồng thời có các quyền như sử dụng tài sản của người được giám hộ để chăm sóc, chi dùng cho những nhu cầu cần thiết của người được giám hộ; đại diện cho người được giám hộ trong việc xác lập, thực hiện các giao dịch dân sự nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được giám hộ; được thực hiện các giao dịch liên quan đến tài sản của người được giám hộ vì lợi ích của người được giám hộ. Mặt khác, pháp luật dân sự cũng có cơ chế giám sát việc giám hộ, theo đó, người thân thích của người được giám hộ có trách nhiệm cử người đại diện làm người giám sát việc giám hộ để theo dõi, đôn đốc, kiểm tra người giám hộ trong việc thực hiện giám hộ, xem xét, giải quyết kịp thời những đề nghị, kiến nghị của người giám hộ liên quan đến việc giám hộ. Theo Bộ luật dân sự, người thân thích của người được giám hộ là vợ, chồng, cha, mẹ, con của người được giám hộ; nếu không có ai trong số những người này thì người thân thích của người được giám hộ là ông, bà, anh ruột, chị ruột, em ruột của người được giám hộ; nếu cũng không có ai trong số những người này thì người thân thích của người được giám hộ là bác, chú, cậu, cô, dì của người được giám hộ.

  Với việc người giám hộ muốn bán, trao đổi, cho thuê, cho mượn, cho vay, cầm cố, thế chấp, đặt cọc và các giao dịch khác đối với tài sản có giá trị lớn của người được giám hộ phải được sự đồng ý của người giám sát việc giám hộ, nên trong trường hợp của bà, bà có quyền bán căn nhà để có tiền trang trải và chữa bệnh cho ông. Để thực hiện việc này, bà cần trao đổi với người đang được cử làm người giám sát việc giám hộ để có sự nhất trí, thỏa thuận thực hiện. 

Luật sư Nguyễn Thiện Hùng