* Câu hỏi:
Con tôi chưa có chồng nhưng có một đứa con riêng đã 5 tuổi, vừa rồi nó đưa con đi hơn một tháng, nói là đi chơi nhà bạn, khi về nó cho hay là đã cho người ta nuôi con rồi. Tôi làm sao để xác thực việc này, và nếu đó là sự thật thì tôi có thể can thiệp để nhận cháu về nuôi được không?
Lê Thị Hòa (Nha Trang)
* Ý kiến tư vấn:
Theo Luật Nuôi con nuôi năm 2010, những cơ quan có thẩm quyền đăng ký nuôi con nuôi gồm:
1. Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi thường trú của người được giới thiệu làm con nuôi hoặc của người nhận con nuôi đăng ký việc nuôi con nuôi trong nước.
2. Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi thường trú của người được giới thiệu làm con nuôi quyết định việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài; Sở Tư pháp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đăng ký việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài.
3. Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài đăng ký việc nuôi con nuôi của công dân Việt Nam tạm trú ở nước ngoài.
Trong trường hợp của bà, nếu việc cho con nuôi của con bà là xác thực thì việc đăng ký đã được thực hiện tại UBND cấp xã nơi thường trú của người nhận con nuôi. Bà cần phải xác định được địa chỉ này để liên hệ, tìm hiểu để xác định con gái bà cho cháu làm con nuôi đã qua thủ tục đăng ký hay chưa. Nếu chưa đăng ký thì bà có thể bàn bạc, trao đổi với cháu về việc này để cháu cân nhắc, quyết định nhằm bảo đảm lợi ích lâu dài sau này của cháu bé. Trong trường hợp việc cho, nhận con nuôi đã được cơ quan nhà nước đăng ký, đã làm thủ tục giao, nhận thì công việc đó là đã hoàn thành, không có căn cứ do pháp luật quy định thì không thay đổi được.
Trong việc cho làm con nuôi, pháp luật quy định quyền quyết định của cha, mẹ đẻ của người được nhận làm con nuôi; trong trường hợp cha đẻ hoặc mẹ đẻ đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự hoặc không xác định được thì phải được sự đồng ý của người còn lại; nếu cả cha, mẹ đẻ đều đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự hoặc không xác định được thì phải được sự đồng ý của người giám hộ; trường hợp nhận trẻ em từ đủ 09 tuổi trở lên làm con nuôi thì còn phải được sự đồng ý của trẻ em đó. Như vậy trường hợp của cháu bà cho làm con nuôi thì con gái bà là người có quyền quyết định.
Trong quan hệ nuôi con nuôi, có những hành vị bị nghiêm cấm, đó là:
1. Lợi dụng việc nuôi con nuôi để trục lợi, bóc lột sức lao động, xâm hại tình dục; bắt cóc, mua bán trẻ em.
2. Giả mạo giấy tờ để giải quyết việc nuôi con nuôi.
3. Phân biệt đối xử giữa con đẻ và con nuôi.
4. Lợi dụng việc cho con nuôi để vi phạm pháp luật về dân số.
5. Lợi dụng việc làm con nuôi của thương binh, người có công với cách mạng, người thuộc dân tộc thiểu số để hưởng chế độ, chính sách ưu đãi của Nhà nước.
6. Ông, bà nhận cháu làm con nuôi hoặc anh, chị, em nhận nhau làm con nuôi.
7. Lợi dụng việc nuôi con nuôi để vi phạm pháp luật, phong tục tập quán, đạo đức, truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc.
Qua đó cho thấy, pháp luật không cho phép ông, bà nhận cháu làm con nuôi, vì vậy nếu có thể nuôi cháu thì chỉ với vai trò bà nuôi cháu chứ cháu không thể là con nuôi của bà.
Luật sư Nguyễn Thiện Hùng