Chiều ngày 22/11/2017, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Đơn vị hành chính- kinh tế đặc biệt. Tại phiên thảo luận, 24 vị đại biểu Quốc hội đã phát biểu tại hội trường, có 6 vị đại biểu Quốc hội tranh luận. Qua ý kiến thảo luận, tuyệt đại đa số các vị đại biểu Quốc hội đều nhất trí cao về chủ trương và tán thành sự cần thiết phải ban hành luật này. Tuy nhiên, đây là một đạo luật mà các vị đại biểu Quốc hội thấy rằng cần phải tạo ra những cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội có sức cạnh tranh để tạo ra một cơ sở pháp lý và một động lực mới cho phát triển kinh tế ở 3 đặc khu này cũng như của cả nước nói chung. 

  Khánh Hòa có đơn vị Hành chính-kinh tế đặc biệt Bắc Vân Phong được thành lập và điều chỉnh theo dự án Luật nên dự án Luật nhận được sự quan tâm đặc biệt của Nhân dân tỉnh Khánh Hòa. Cộng tác viên Trang tin điện tử Đại biểu Nhân dân tỉnh Khánh Hòa xin đăng toàn văn bài phát biểu của đại biểu Lê Xuân Thân tại phiên thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đơn vị hành chính- kinh tế đặc biệt để cử tri và Nhân dân tỉnh nhà theo dõi:

  "Thứ nhất là sự cần thiết, thì chúng ta thấy rằng đây là một mong muốn khá lâu của Đảng và Nhà nước ta, đặc biệt đối với thời kỳ đổi mới chúng ta phải có một mô hình phát triển kinh tế mạnh như thế nào đó. Chúng ta đã mạnh dạn và đã đưa ra một dự thảo luật và dựa trên cơ sở Hiến pháp năm 2013. Tất cả những nội dung mà các đại biểu Quốc hội đã phát biểu thì tán thành thống nhất về chủ trương và đồng thuận về việc ban hành luật. Về thời gian, tôi đề nghị chúng ta chờ đợi quá lâu nên kỳ họp này chúng ta cho ý kiến, kỳ họp tới giữa năm 2018 chúng ta xem xét thông qua, dự luật này thông qua 2 kỳ họp. 

  Một nội dung cũng rất quan trọng và chiếm khá nhiều thời gian phát biểu của đại biểu và tranh luận đó chính là mô hình về hành chính - kinh tế của đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt. Tôi hoàn toàn tán thành phương án 1. Chỗ này có nhiều ý kiến băn khoăn là có vi hiến hay không. Trong Điều 110 Hiến pháp 2013 quy định: "Nước chia thành tỉnh; tỉnh chia thành huyện; huyện chia thành xã" và đoạn thứ tư mới là "đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do Quốc hội thành lập". Như vậy trong các đơn vị hành chính nước ta, trong đó đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt là một đơn vị hành chính. 

  Điều 111 Hiến pháp quy định: "chính quyền địa phương được tổ chức ở các đơn vị hành chính", đoạn thứ hai có một câu khác với đoạn thứ nhất đó là: "cấp chính quyền địa phương gồm có Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân". Ở chỗ này có sự khác biệt là cấp chính quyền địa phương. Tôi quan niệm là chính quyền của nhà nước ta là 4 cấp: trung ương, tỉnh, huyện, xã. Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt không nằm trong hệ thống cấp chính quyền địa phương này, vì vậy chúng ta phải xem lại nội dung thiết kế. Trong dự thảo luật lần này Ban soạn thảo đã rất mạnh dạn đề xuất bỏ một điều của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và sửa đổi 2 điều của luật này về nhận thức cấp chính quyền địa phương. 

  Nếu đại biểu Quốc hội trao đổi thấy còn ý kiến khác nhau tôi nghĩ Ủy ban Thường vụ Quốc hội thực hiện quyền của mình về việc giải thích Hiến pháp và pháp luật, vì bây giờ Quốc hội không thể nào nói là đã ban hành Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 cho nên coi đó là việc giải thích. Thẩm quyền giải thích Hiến pháp thuộc về Ủy ban Thường vụ Quốc hội, giải thích được điều này thì bảo đảm ban hành luật này sẽ không vi hiến. Tôi thể hiện tán thành ở đây phân biệt khác nhau giữa cấp chính quyền địa phương và chính quyền địa phương. Cấp chính quyền địa phương bắt buộc phải có Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân. Đây là ý kiến tôi xin phép tham gia vừa tranh luận vừa trình bày ý kiến của mình. 

  Về nội dung cơ cấu dự thảo luật tôi đề nghị Hiến pháp quy định rồi là: "đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt” nhưng trong nội dung luật chúng ta lại thể hiện là "đơn vị kinh tế - hành chính đặc biệt" chúng ta đưa kinh tế lên trước và chính quyền cũng như hành chính tư pháp đưa ra sau. Nếu chúng ta giữ đúng theo tinh thần nội dung Hiến pháp thì chúng ta nên đảo toàn bộ các quy định về chính quyền, về bộ máy tư pháp ra trước và sau đó là các cơ chế chính sách về kinh tế phía sau. 

  Về nội dung tên của luật, tôi đồng ý với ý kiến của một số đại biểu Quốc hội phát biểu trước tôi. Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt thì không phải là tên. Cho nên nên nghiên cứu và đề xuất mạnh là luật này là Luật đặc khu và đặc khu trưởng. Chúng ta sử dụng luôn chứ không có đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt là một đơn vị hành chính kinh tế mà ở đây có tính đặc biệt là hành chính - đặc biệt và kinh tế đặc biệt. 

  Về cơ chế đối với ba đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt hiện nay là Vân Đồn, Vân Phong và Phú Quốc. Tôi đề nghị Ban soạn thảo nên nghiên cứu, hiện nay có một số nội dung đặc trưng của ba vùng này trùng với nhau. Cho nên trong thời gian chúng ta hiệu chỉnh và tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội thì nên tập trung những gì chung của ba đơn vị này đều thể hiện thống nhất. Ví dụ ba đơn vị này đều rất mạnh về du lịch và có tiềm năng du lịch, cho nên tính toán để có cơ cấu lại phù hợp về mảng du lịch là quy định chung cho cả ba. 

  Cuối cùng, cơ chế đối với Vân Phong. Vân Phong của Khánh Hòa bao nhiêu năm cũng nằm trong dạng tiềm năng và được Chính phủ giao cho Vinaline quá nhiều thời gian và bây giờ vẫn còn tiềm năng, có nghĩa là chưa phát triển. Với một cảng nước sâu, có khả năng rất lớn, với điều kiện con người và thiên nhiên rất tuyệt vời và có điều kiện để phát triển trong thì tương lai, cho nên Vân Phong đang cần có sự đầu tư mạnh về ngân sách nhà nước cũng như kêu gọi các nhà đầu tư. Vì vậy, nên có một chính sách đặc biệt đối với Vân Phong. 

  Trong khoản 3 Điều 22 của dự thảo luật quy định, được để lại số thu trên địa bàn của đơn vị hành chính - kinh tế trong vòng 10 năm. Chúng tôi thấy như vậy thì đơn vị hành chính - kinh tế của Vân Phong sẽ không có đủ khả năng. Vì hiện nay, ví dụ như Phú Quốc, thu ngân sách của riêng huyện Phú Quốc trên 1.700 tỷ, còn riêng Vân Phong của Khánh Hòa, huyện Vạn Ninh thì trên 100 tỷ. Như vậy, đây là một huyện chưa được phát triển và với điều kiện rất giàu tiềm năng như vậy. Khánh Hòa hiện nay nộp về ngân sách Trung ương là 28%, vì vậy chúng tôi đề nghị ổn định ngân sách trong vòng 3 kỳ. Trong vòng 10 năm Khánh Hòa được để lại số phải nộp về trung ương, hiện nay nộp về 28% thì có thể xem xét, cân đối, có nghĩa là nộp về cho trung ương 10% và giữ lại 18% của Khánh Hòa trong số thu hàng năm để có điều kiện đầu tư mạnh cho Vân Phong phát triển. 

  Trước đó, tại phiên thảo luận tổ ngày 10/11/2017, Đại biểu Quốc hội Lữ Thanh Hải, Tỉnh ủy viên, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa đã tham gia ý kiến góp ý cho dự án luật./.

Bùi Yến