Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI sẽ xem xét, cho ý kiến đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Trao đổi với phóng viên bên hành lang Quốc hội, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thanh Ngân - Bác sĩ chuyên khoa cấp II – Phó Trưởng phòng Kế hoạch - Tổng hợp Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa đã trả lời phỏng vấn Trang thông tin điện tử Đại biểu nhân dân tỉnh Khánh Hòa về việc việc sửa đổi Luật lần này không chỉ nhằm khắc phục những bất cập sau hơn 10 năm thi hành mà còn tạo lập khuôn khổ pháp lý để ngành xuất bản phát triển hiện đại, thích ứng với chuyển đổi số, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước trong bối cảnh mới.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thanh Ngân - Bác sĩ chuyên khoa cấp II –

Phó Trưởng phòng Kế hoạch - Tổng hợp Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa

thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa

Thưa đại biểu, Quốc hội sẽ xem xét dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất. Theo bà, vì sao việc sửa đổi Luật vào thời điểm này là cần thiết?

Luật Xuất bản năm 2012 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho hoạt động xuất bản, in và phát hành trong thời gian qua. Tuy nhiên, thực tiễn phát triển của lĩnh vực xuất bản đang thay đổi rất nhanh, đặc biệt dưới tác động của chuyển đổi số, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, các nền tảng số và hoạt động phát hành xuyên biên giới.

Bên cạnh đó, nhiều chủ trương mới của Đảng về phát triển văn hóa, công nghiệp văn hóa, kinh tế số và đổi mới sáng tạo đã đặt ra yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện thể chế. Vì vậy, việc sửa đổi Luật lần này là cần thiết nhằm tạo hành lang pháp lý phù hợp với bối cảnh phát triển mới, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất bản.

Theo bà, dự thảo Luật lần này có những điểm mới nổi bật nào đáng được quan tâm?

Qua nghiên cứu hồ sơ dự án Luật và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, tôi nhận thấy dự thảo Luật tập trung vào những nhóm chính sách lớn, phản ánh khá đầy đủ yêu cầu đổi mới hoạt động xuất bản trong giai đoạn hiện nay.

Trước hết, dự thảo Luật sửa đổi các quy định về chính sách của Nhà nước đối với hoạt động xuất bản, trong đó nhấn mạnh việc thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển xuất bản phẩm điện tử, công nghiệp nội dung số, đồng thời tiếp tục quan tâm phát triển văn hóa đọc.

Điểm mới thứ hai là bổ sung các quy định về hoạt động xuất bản trên không gian mạng, từng bước hoàn thiện cơ chế quản lý đối với các nền tảng phát hành, đặc biệt là các nền tảng xuyên biên giới cung cấp xuất bản phẩm vào Việt Nam.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng sửa đổi các quy định về mô hình tổ chức và hoạt động của nhà xuất bản, hoàn thiện quy định về phát hành, nhập khẩu xuất bản phẩm, đồng thời rà soát các hành vi bị cấm để bảo đảm rõ ràng, minh bạch và phù hợp với yêu cầu của Hiến pháp.

Có thể thấy, các nội dung sửa đổi không chỉ giải quyết những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn mà còn hướng đến xây dựng một khuôn khổ pháp lý có tính dự báo, tạo điều kiện để ngành xuất bản phát triển bền vững trong môi trường số.

Quản lý hoạt động xuất bản trên không gian mạng là nội dung được nhiều đại biểu quan tâm. Quan điểm của bà về vấn đề này như thế nào?

Không gian mạng đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, phát hành và tiếp cận xuất bản phẩm. Do đó, Luật cần có những quy định đủ linh hoạt để theo kịp sự phát triển của công nghệ nhưng cũng phải bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước.

Theo tôi, cần tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất giữa Luật Xuất bản với các luật có liên quan, tránh chồng chéo trong quá trình thực hiện.

Bên cạnh đó, cần quy định rõ trách nhiệm của các nền tảng phát hành và nền tảng trung gian phát hành xuất bản phẩm, nhất là các nền tảng xuyên biên giới. Điều này vừa góp phần bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng, vừa tăng cường hiệu quả quản lý đối với hoạt động phát hành xuất bản phẩm trên môi trường số.

Theo bà, Quốc hội cần tập trung thảo luận những vấn đề nào để bảo đảm dự án Luật khi được thông qua sẽ sớm đi vào cuộc sống?

Tôi cho rằng Quốc hội cần tập trung vào ba nhóm vấn đề lớn.

Thứ nhất, tiếp tục rà soát tính thống nhất của dự thảo Luật với hệ thống pháp luật hiện hành, nhất là các quy định liên quan đến chuyển đổi số, quản lý thông tin trên không gian mạng và thương mại điện tử.

Thứ hai, đánh giá đầy đủ tác động của các chính sách mới, đặc biệt là các cơ chế ưu đãi, mô hình tổ chức nhà xuất bản và các quy định về phát hành, nhập khẩu xuất bản phẩm để bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Thứ ba, cần hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng hiện đại, tăng cường hậu kiểm, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý hoạt động xuất bản, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia vào toàn bộ chuỗi hoạt động xuất bản.

Tôi tin rằng, với sự chuẩn bị nghiêm túc của cơ quan chủ trì soạn thảo, sự thẩm tra kỹ lưỡng của Ủy ban Văn hóa và Xã hội cùng những ý kiến đóng góp tâm huyết của các đại biểu Quốc hội, dự án Luật sẽ tiếp tục được hoàn thiện, tạo nền tảng pháp lý quan trọng để ngành xuất bản Việt Nam phát triển hiện đại, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên số.

Xin trân trọng cảm ơn đại biểu!

Trí Nghĩa