Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tiếp xúc cử tri, tiếp công dân của đại biểu dân cử

  Một trong những tiêu chuẩn của người đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân là “Liên hệ chặt chẽ với Nhân dân, lắng nghe ý kiến của Nhân dân, được Nhân dân tín nhiệm” (Khoản 4, điều 22 Luật Tổ chức Quốc hội; khoản 4, Điều 7 Luật Tổ chức chính quyền địa phương). Do đó, việc tiếp xúc cử tri và tiếp công dân là một trong những nhiệm vụ không thể thiếu được của người đại biểu dân cử các cấp. Cho đến nay, các quy định của pháp luật về tiếp xúc cử tri, tiếp công dân của các đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân đã khá đầy đủ và toàn diện (Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Tiếp công dân, các Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Nghị định của Chính phủ hướng dẫn thi hành..v.v..). Đặc biệt, lần đầu tiên, Luật Tổ chức Quốc hội 2014 đã nêu rất cụ thể các hình thức tiếp xúc cử tri tại khoản 2, Điều 27 Luật Tổ chức Quốc hội như sau “Đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri ở nơi ứng cử theo chương trình tiếp xúc cử tri của Đoàn Đại biểu Quốc hội. Đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri ở nơi cư trú, nơi làm việc; tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, lĩnh vực, đối tượng, địa bàn mà đại biểu quan tâm”.

  Như vậy, có thể nói rằng, việc tiếp xúc cử tri của đại biểu dân cử (Quốc hội, Hội đồng nhân dân) là công việc thường xuyên, không phải “xuân thu nhị kỳ” trước và sau kỳ họp mới thực hiện.

  Thực tế, việc tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp trong nhiều năm qua đã được triển khai thực hiện ở các cấp một cách nghiêm túc và đều đặn. Số lượng ý kiến cử tri tập hợp trước mỗi kỳ họp không phải là ít. 

  Việc trả lời ý kiến và thực hiện các kiến nghị cử tri đã được Chính phủ, các Bộ, ngành và địa phương khá kịp thời, giải quyết được những vấn đề “nóng” trong đời sống kinh tế xã hội, an ninh, trật tự của đất nước ta và trong từng địa phương. Tuy nhiên, cũng từ thực tiễn, việc tiếp xúc cử tri và tiếp công dân vẫn còn những vấn đề mang tính phổ biến mà chúng ta cần phải quan tâm.

  Trước tiên, đơn vị hành chính tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện thường là cấp xã, liên xã. Thời gian tiếp xúc cử tri thường được bố trí trong giờ hành chính với số lượng ghế ngồi trong Hội trường xã, phường có hạn. Do đó, cử tri đến tiếp xúc chủ yếu là những cán bộ, công chức cấp xã, trưởng,phó thôn; trưởng, phó tổ dân phố, cán bộ hưu trí và một số người dân có việc khiếu nại, tố cáo. Tình trạng “đại diện cử tri” mặc nhiên nêu trên đã làm hạn chế số cử tri được tiếp xúc với đại biểu dân cử các cấp; các ý kiến cử tri được tổng hợp chưa phản ánh đúng đắn và đầy đủ mong muốn, nguyện vọng cử tri tại địa phương nơi tiếp xúc.

  Tiếp đến, nội dung ý kiến, kiến nghị cử tri được ghi nhận và tổng hợp, ngoài những vấn đề liên quan đến dân sinh; cơ sở hạ tầng “điện, đường, trường, trạm”; chế độ, chính sách...v..v.. thì nội dung khiếu nại, tố cáo vẫn còn chiếm một tỉ trọng khá lớn trong tổng số ý kiến phát biểu, đặc biệt là ở các địa phương có các vấn đề “nóng” về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất, các vụ khiếu kiện kéo dài.v.v. Chính các ý kiến khiếu nại, tố cáo được phát biểu ở nơi tiếp xúc cử tri đã tạo nên sự căng thẳng trong buổi làm việc một cách không cần thiết, để lại “dư vị” không nhẹ nhàng chút nào đối với người tham dự.

  Để góp phần khắc phục những tồn tại nêu trên, chúng ta cần thực hiện những giải pháp cụ thể, thiết thực sau:

  Thứ nhất là, các cơ quan và các cá nhân có thẩm quyền các cấp phải thực hiện nghiêm túc việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo đúng theo quy định pháp luật. Các đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp thực hiện việc tiếp công dân theo Luật tiếp công dân và Nghị quyết 759/2014/UBTVQH13 ngày 15/5/2014 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định chi tiết về hoạt động tiếp công dân của các cơ quan của Quốc hội, đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Việc tiếp công dân của đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, đặc biệt là đại biểu Hội đồng nhân dân cấp huyện, cấp xã thường xuyên sẽ giúp cho cử tri giải tỏa bức xúc của việc khiếu nại, tố cáo; tạo môi trường “thân thiện” khi các đại biểu dân cử thực hiện việc tiếp xúc cử tri. Việc tiếp công dân cũng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân thực hiện đúng các quy trình theo Luật tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo và các hướng dẫn thi hành.

  Thứ hai là, việc tiếp xúc cử tri cần được tổ chức thường xuyên, không tập trung quá nhiều vào thời gian trước mỗi kỳ họp và tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, lĩnh vực, đối tượng, địa bàn mà đại biểu quan tâm. Việc tiếp xúc cử tri nêu trên sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, nhất là các đại biểu hoạt động kiêm nhiệm xếp lịch tiếp xúc cử tri chủ động hơn; tiếp xúc với cử tri và nắm bắt nguyện vọng cử tri một cách sâu sát hơn. Đối với cử tri, việc tiếp xúc theo từng đối tượng, nhóm, lĩnh vực nghề nghiệp… sẽ tạo điều kiện hết sức thuận lợi cho việc trình bày, đề đạt nguyện vọng của mình đến đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Tâm tư, suy nghĩ, mong muốn và nguyện vọng của từng nhóm cử tri cùng ngành nghề, cùng độ tuổi, cùng lĩnh vực sẽ được đại biểu dân cử lắng nghe, tổng hợp, giải đáp và giải quyết một cách thiết thực, đầy đủ và nhanh chóng hơn.

  Thứ ba là, đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã, cấp huyện thực hiện việc tiếp xúc cử tri thường xuyên ở trên các địa bàn thôn, ấp, làng, bản, tổ dân phố..v..v.. sẽ tạo cơ hội cho người dân đề đạt ý kiến, nguyện vọng của mình một cách trực tiếp. Ở đây, vai trò của tổ chức tự quản là thôn, tổ dân phố, làng, ấp, bản và vai trò của Trưởng thôn, Trưởng ấp, Tổ trưởng dân phố.. rất quan trọng trong việc hiểu dân, hiểu rõ và nắm vững những nhu cầu thiết yếu của người dân để đề đạt cụ thể và kịp thời lên các cơ quan nhà nước, các đại biểu dân cử. Việc tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri qua tiếp xúc cử tri của đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã, cấp huyện cần được gởi kịp thời và đầy đủ cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh và Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh, thành phố để có nguồn thôn tin đầy đủ cho đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp khi tiếp xúc, giải đáp các ý kiến, kiến nghị của cử tri. Thực hiện tốt được nội dung này, các ý kiến của cử tri khi đại biểu tiếp xúc sẽ không bị phát biểu, tổng hợp trùng lắp thường xuyên hơn nữa, tốn thời gian không cần thiết.

  Thứ tư là, cần thực hiện giao tiếp giữa người đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp với cử tri thông qua các phương tiện thông tin truyền thông và các trang thông tin điện tử. Tiếp xúc cử tri cần được hiểu theo nghĩa rộng hơn việc trực tiếp tiếp xúc cử tri thông qua lịch tiếp xúc cử tri hiện tại. Các diễn đàn cử tri thông qua các kênh truyền hình, Đài phát thanh trực tiếp thông qua sóng FM; các chuyên mục, giao diện điện tử “Cử tri hỏi, đại biểu trả lời”..v.v.. cần được đưa vào các quy định chính thức của Nhà nước để các đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân thực hiện. Các hình thức thông tin truyền thông phong phú và sinh động nêu trên sẽ là chiếc cầu nối rất hiệu quả và thiết thực để người đại biểu gần dân và hiểu rõ tâm tư, nguyện vọng của dân hơn.

* *

*

  Là người đại biểu do cử tri trực tiếp bầu ra thông qua bầu cử với nhiệm kỳ 5 năm, đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp luôn luôn gắn bó máu thịt với Nhân dân, hiểu được tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân thì người đại biểu mới thực sự là người đại diện cho Nhân dân.

  Tiếp công dân và tiếp xúc với cử tri đã bầu ra mình là trách nhiệm thường xuyên của người đại biểu dân cử. Có như vậy thì người đại biểu mới thực sự gần dân, hiểu dân./.