Trong phiên thảo luận tổ về dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, đại biểu Chamaléa Thị Thủy - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo, đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa đã mang đến nhiều ý kiến đóng góp thiết thực từ thực tiễn địa phương. Cộng tác viên Trang Thông tin điện tử Đại biểu nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã có cuộc trao đổi với đại biểu xung quanh các đề xuất nhằm bảo tồn di sản văn hóa và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.
Đại biểu Chamaléa Thị Thủy phát biểu thảo luận
- Thưa đại biểu, từ thực tiễn của địa phương giàu di sản văn hóa như Khánh Hòa, đại biểu đánh giá thế nào về các chính sách hỗ trợ trong dự thảo Luật, đặc biệt là việc bảo đảm quyền lợi cho các nghệ nhân và người làm nghề quy mô nhỏ?
Dự thảo Luật đã có những bước tiến rất quan trọng. Cụ thể, Điều 25 quy định hỗ trợ nâng cao năng lực cho doanh nghiệp, hợp tác xã; Khoản 9 Điều 32 giao Chính phủ quy định hỗ trợ cá nhân, hộ kinh doanh trong các tổ hợp, cụm công nghiệp sáng tạo; và Điều 28 mở rộng phạm vi hỗ trợ phát triển thị trường. Tại Khánh Hòa, chúng ta có kho tàng di sản phong phú như văn hóa Chăm, Raglai, các lễ hội và nghề truyền thống ven biển.
Tuy nhiên, thực tế nhiều nghệ nhân vẫn làm nghề tại gia đình hay làng nghề truyền thống ngoài các cụm sáng tạo. Họ rất giỏi kỹ năng làm nghề nhưng lại thiếu kinh nghiệm thiết kế, quảng bá hay tìm kiếm thị trường. Do đó, bên cạnh việc áp dụng các nguyên tắc bảo vệ di sản tại Điều 3, tôi đề nghị bổ sung cơ chế hỗ trợ cụ thể về tư vấn sản phẩm, ứng dụng công nghệ, xây dựng thương hiệu cho chủ thể nhỏ lẻ. Quan trọng hơn là ghi nhận nguồn gốc và chia sẻ lợi ích, bảo đảm người giữ gìn di sản được trực tiếp tham gia tạo ra sản phẩm và thụ hưởng thành quả, chứ không chỉ cung cấp chất liệu thô cho bên khác khai thác.
- Tại Điều 17, dự thảo đề xuất cơ chế đặc thù lựa chọn nhà đầu tư cho các tổ hợp, cụm công nghiệp sáng tạo. Đại biểu có góp ý gì để tiêu chí này được áp dụng đúng đắn và hiệu quả?
Điểm a Khoản 6 Điều 17 cho phép chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư không qua đấu giá đất hay đấu thầu khi đáp ứng các điều kiện. Ý tưởng này rất tốt để phát triển hạ tầng sáng tạo, nhưng điểm mấu chốt là phải làm rõ tiêu chí dự án có vai trò “hình thành hoặc dẫn dắt hệ sinh thái công nghiệp văn hóa”.
Tôi đề nghị không nên chỉ nhìn vào quy mô vốn đầu tư lớn hay diện tích đất rộng. Cần cụ thể hóa vai trò dẫn dắt bằng các chỉ số thực chất: dự án có kết nối được người sáng tạo với doanh nghiệp hay không, có hỗ trợ sản xuất và giới thiệu sản phẩm văn hóa ra thị trường và tạo việc làm cho cộng đồng địa phương hay không. Cần thống nhất cách hiểu về vai trò dẫn dắt này giữa Điều 17 với Điểm b Khoản 2 Điều 16 và Điểm d Khoản 2 Điều 31, đồng thời tách riêng quy định lựa chọn nhà đầu tư với các dự án sử dụng ngân sách nhà nước để tránh chồng chéo khi triển khai.
- Thu hút các dự án phim ảnh và sự kiện quốc tế đến Khánh Hòa là một hướng đi triển vọng. Các quy định tại Điều 34 và Điều 36 cần được hoàn thiện ra sao để mang lại giá trị lâu dài cho địa phương?
Điều 34 đã quy định chính sách hỗ trợ cho các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam cung ứng dịch vụ cho đoàn phim, nghệ sĩ nước ngoài. Tuy nhiên, mục tiêu của chúng ta khi đón các đoàn phim quốc tế đến Khánh Hòa không chỉ là để họ quay xong rồi rời đi, mà phải làm sao để lực lượng lao động địa phương được học nghề, doanh nghiệp trong nước tích lũy được kinh nghiệm.
Vì vậy, khi hướng dẫn Điểm d Khoản 1 Điều 34, tôi đề nghị cụ thể hóa tiêu chí đánh giá hoạt động chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực bằng các số liệu rõ ràng như số người được đào tạo, thời lượng thực hành hay sản phẩm đầu ra, tránh việc cam kết mang tính hình thức. Ngoài ra, cần làm rõ mối quan hệ giữa chính sách hỗ trợ chi phí tại Điều 34 và hoàn thuế giá trị gia tăng tại Điều 36, xác định rõ chi phí tính hỗ trợ đã bao gồm thuế giá trị gia tăng chưa để doanh nghiệp kê khai chính xác và minh bạch ngay từ đầu.
- Về cải cách thủ tục hành chính, cơ chế thông báo thay cho cấp phép tại Điều 18 sẽ mang lại thuận lợi gì và cần lưu ý điều gì, thưa đại biểu?
Khoản 1 Điều 18 cho phép các hoạt động, sự kiện thuộc phương án quản lý đã được phê duyệt chỉ cần thông báo mà không phải xin phép riêng từng lần – đây là bước cải cách rất tiến bộ. Tuy nhiên, Điểm a Khoản 3 Điều 18 lại loại trừ các hoạt động "có yếu tố nước ngoài".
Công nghiệp văn hóa luôn đòi hỏi sự giao lưu quốc tế sâu rộng. Nếu quy định loại trừ quá rộng, nhiều hoạt động sẽ phải quay lại quy trình xin phép thủ công, làm giảm hiệu quả của việc đơn giản hóa thủ tục. Tôi đề nghị phân định rõ theo tính chất chuyên ngành để quản lý đúng trọng tâm mà không phát sinh rào cản. Đồng thời, việc thông báo qua Cổng dịch vụ công quốc gia và ứng dụng định danh quốc gia theo Khoản 1 Điều 18 cần được kết nối liên thông đồng bộ, giúp cá nhân, tổ chức chỉ cần nhập thông tin một lần duy nhất.
- Xin trân trọng cảm ơn đại biểu!
THÚY SƯƠNG