Rà soát văn bản quy phạm pháp luật là việc xem xét, đối chiếu, đánh giá các quy định của văn bản được rà soát với văn bản làm căn cứ để rà soát, tình hình phát triển kinh tế - xã hội nhằm phát hiện, xử lý hoặc kiến nghị xử lý các quy định trái pháp luật, mâu thuẫn, chồng chéo, hết hiệu lực hoặc không còn phù hợp. Rà soát văn bản là biện pháp hiệu quả giúp “làm sạch”, thiết lập lại trật tự của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Từ ngày 01/7/2016, hoạt động rà soát văn bản quy phạm pháp luật được thực hiện theo Nghị định số 34/2016/NĐ-CP ngày 14/5/2016 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

  Cộng tác viên trang tin daibieunhandankhanhhoa.gov.vn đã có cuộc trao đổi với ông Lương Hùng Minh - Phó Trưởng ban Ban pháp chế Hội đồng nhân dân tỉnh để thông tin rõ hơn về hoạt động rà soát văn bản theo Nghị định này.

Ông Lương Hùng Minh - Phó Trưởng ban Ban pháp chế HĐND tỉnh

  Xin Ông cho biết trách nhiệm thực hiện rà soát văn bản theo Nghị định?

  Theo Điều 139 của Nghị định, trách nhiệm thực hiện rà soát văn bản quy phạm pháp luật bao gồm: Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng Kiểm toán nhà nước, Ủy ban nhân dân. Ngoài ra, Nghị định còn quy định trách nhiệm thực hiện rà soát văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban nhân dân ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt và trường hợp giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới hành chính.

  So với Nghị định số 16/2013/NĐ-CP ngày 06/02/2016 của Chính phủ về rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật, Nghị định này đã bổ sung thêm trách nhiệm của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng Kiểm toán nhà nước, Ủy ban nhân dân ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt và Thủ trưởng các cơ quan khác đã chủ trì soạn thảo văn bản của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân. 

  Việc quy định trách nhiệm như trên cơ bản phù hợp với Luật tổ chức chính quyền địa phương ngày 19/6/2015; đồng thời, tăng cường trách nhiệm của các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện; đặc biệt, nâng cao trách nhiệm của Thủ trưởng các cơ quan khác (ngoài hệ thống các cơ quan chuyên môn) đã chủ trì soạn thảo văn bản của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân.

  Ông có thể nói rõ hơn việc kiến nghị rà soát văn bản, trách nhiệm của cơ quan rà soát khi nhận được kiến nghị và nguồn văn bản rà soát?

  Theo Điều 140 của Nghị định, cơ quan, tổ chức và công dân khi phát hiện văn bản có nội dung trái pháp luật, mâu thuẫn, chồng chéo hoặc không còn phù hợp thì kiến nghị cơ quan Nhà nước có trách nhiệm thực hiện rà soát văn bản quy phạm pháp luật.

  Các cơ quan nêu ở phần trên, khi nhận được kiến nghị có trách nhiệm xem xét để thực hiện rà soát văn bản hoặc chuyển kiến nghị đến cơ quan có trách nhiệm rà soát văn bản, đồng thời thông báo cho cơ quan, tổ chức và công dân đã kiến nghị rà soát văn bản.

  Như vậy, khi nhận được kiến nghị, dù thực hiện rà soát hay chuyển cho cơ quan có thẩm quyền thì cơ quan nhận được kiến nghị vẫn phải thông báo cho đối tượng đã kiến nghị (theo Nghị định số 16/2013/NĐ-CP việc thông báo này áp dụng trong trường hợp chuyển kiến nghị). Với quy định này đảm bảo quyền được thông tin của đối tượng đã kiến nghị, giúp đối tượng này nắm được tình hình xử lý nội dung mình kiến nghị và tạo sự minh bạch trong hoạt động của các cơ quan nhà nước.

  Về nguồn văn bản rà soát theo Điều 141 của Nghị định có 05 loại theo thứ tự ưu tiên, gồm: Bản gốc, bản chính; văn bản đăng trên công báo in, công báo điện tử; bản sao y bản chính, bản sao lục của cơ quan, người có thẩm quyền; văn bản trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật; văn bản trong Tập hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố. Trường hợp có văn bản hợp nhất thì sử dụng văn bản hợp nhất để rà soát.

  So với Nghị định số 16/2013/NĐ-CP, nguồn văn bản rà soát theo Nghị định này được bổ sung thêm 02 loại, đó là: Văn bản trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật; văn bản trong Tập hệ thống văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố.

  Vậy, các hình thức xử lý văn bản được rà soát quy định như thế nào, thưa Ông? 

  Ngoài 5 hình thức xử lý đối với văn bản được rà soát, gồm: bãi bỏ toàn bộ hoặc một phần văn bản; thay thế văn bản; sửa đổi, bổ sung văn bản; ban hành văn bản mới; đình chỉ việc thi hành một phần hoặc toàn bộ nội dung văn bản, Điều 143 Nghị định số 34/2016/NĐ-CP còn bổ sung thêm 01 hình thức xử lý văn bản so với quy định cũ là ngưng hiệu lực một phần hoặc toàn bộ văn bản trong một thời hạn nhất định, áp dụng trong trường hợp rà soát văn bản căn cứ vào tình hình phát triển kinh tế - xã hội để giải quyết các vấn đề kinh tế - xã hội phát sinh.

  Việc quy định thêm 01 hình thức xử lý văn bản là bước tiến mới so với quy định cũ, góp phần giải quyết kịp thời, nhanh chóng các vấn đề kinh tế - xã hội phát sinh (nếu có).

  Kế hoạch rà soát văn bản của Ủy ban nhân dân và Hội đồng nhân dân theo chuyên đề, lĩnh vực, địa bàn được quy định như thế nào?

  Theo Điều 161 của Nghị định, Thủ trưởng các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện chủ trì, phối hợp với Ban pháp chế Hội đồng nhân dân và các cơ quan liên quan lập, tổ chức thực hiện kế hoạch rà soát văn bản của Ủy ban nhân dân, Hội đồng nhân dân cùng cấp có nội dung điều chỉnh những vấn đề thuộc chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của cơ quan mình. Như vậy, đã có sự thay đổi về thẩm quyền lập, tổ chức thực hiện Kế hoạch rà soát văn bản. Trước đây việc lập, tổ chức thực hiện Kế hoạch này giao cho Giám đốc Sở Tư pháp, Trưởng phòng Tư pháp, công chức tư pháp - hộ tịch cấp xã giúp Chủ tịch Ủy ban nhân dân cùng cấp.

  Với quy định này phần nào nâng cao trách nhiệm, sự chủ động của Thủ trưởng các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện; Bên cạnh đó, ngành tư pháp tập trung thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ đôn đốc, hướng dẫn, tổng hợp kết quả rà soát văn bản chung của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cùng cấp.

  Với điều chỉnh về hoạt động rà soát văn bản của Nghị định, Ban pháp chế HĐND tỉnh có kế hoạch gì góp phần nâng cao chất lượng, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của tỉnh nói chung và của HĐND tỉnh nói riêng, thưa Ông? 

  Trước mắt, thực hiện chỉ đạo của Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh, Ban pháp chế Hội đồng nhân dân tỉnh đã tiến hành rà soát văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực được phân công thẩm tra từ tháng 7/2011 đến tháng 3/2016. Bên cạnh đó, Ban pháp chế Hội đồng nhân dân tỉnh thường xuyên phối hợp với Thủ trưởng các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện rà soát văn bản của Ủy ban nhân dân tỉnh, Hội đồng nhân dân tỉnh có nội dung thuộc chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của cơ quan mình; giám sát qua văn bản đối với quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh và nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp huyện.

  Dự kiến trong năm tới, Ban pháp chế Hội đồng nhân dân tỉnh tiến hành đợt giám sát chuyên đề về việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban nhân dân tỉnh và nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp huyện.

  Trân trọng cảm ơn Ông!

Thanh Tình