Kỳ họp thứ 2 Hội đồng nhân dân tỉnh khóa VI, nhiệm kỳ 2016 - 2021 được tiến hành từ ngày 10 đến 12 tháng 8 năm 2016, cộng tác viên trang tin daibieunhandankhanhhoa.gov.vn đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Quốc Thịnh - Phó Trưởng ban chuyên trách Ban dân tộc Hội đồng nhân dân tỉnh về kết qủa thực hiện chương trình phát triển kinh tế- xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi Khánh Hòa giai đoạn 2011- 2015 và các giải pháp cho giai đoạn 2016 - 2020.
1. Thưa ông Chương trình phát triển kinh tế - xã hội là một trong bốn chương trình trọng điểm của tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2011- 2015. Đề nghị ông cho biết về công tác chỉ đạo, điều hành của các địa phương trong thời gian qua như thế nào đối với chương trình.
Ông Nguyễn Quốc Thịnh - Phó Trưởng ban chuyên trách Ban dân tộc Hội đồng nhân dân tỉnh
Về cơ bản đã nhận được sự quan tâm lãnh đạo sâu sát của các cấp ủy Đảng và việc tổ chức chỉ đạo điều hành kịp thời của các cấp chính quyền địa phương cũng như sự đồng tình ủng hộ hưởng ứng tham gia hết sức tích cực của các tổ chức đoàn thể trên địa bàn tỉnh và sự hỗ trợ bằng nhân lực cũng như vật lực của các nhà hảo tâm cùng các cơ quan, ban ngành, các đơn vị vũ trang trong và ngoài tỉnh…công tác tuyên tuyền các chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước được tổ chức tương đối có hiệu quả. Các địa phương đã bám sát được các giải pháp của chương trình thực hiện đầy đủ các chủ trương, chính sách với đồng bào dân tộc thiểu số vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho người nghèo tiếp cận được nguồn vốn để phát triển sản xuất.
2. Vậy xin ông cho biết kết quả thực hiện đã tác động như thế nào đến phát triển kinh tế - xã hội của khu vực miền núi tỉnh Khánh Hòa trong những năm qua.
Tuy giai đoạn vừa qua, tình hình kinh tế trong nước nói chung và trên địa bàn tỉnh nói riêng gặp không ít khó khăn do tác động của suy giảm kinh tế, song về cơ bản nguồn vốn cho chương trình vẫn được Tỉnh bố trí đạt gần 60% so với dự toán của chương trình được phê duyệt, tổng nguồn vốn thực hiện chương trình là 323.735 triệu đồng: trong đó vốn đầu tư trực tiếp cho chương trình: 92.733 triệu đồng, vốn Trung ương hỗ trợ 6.557 triệu đồng (Quyết định số 102/2009/ QĐ-TTg ngày 07/8/2009 của Thủ tướng Chính phủ), vốn cho vay tín dụng hộ nghèo 18.470 triệu đồng, vốn lồng ghép chương trình nông thôn mới 185.533 triệu đồng, vốn huy động xã hội hóa 17.442 triệu đồng.
Nhờ đó các chỉ tiêu cơ bản của chương trình đã đạt được so với mục tiêu đề ra như: công tác tuyên truyền phổ biến nâng cao nhận thức đã mở được 201 lớp, tuyên truyền phổ biến pháp luật liên quan đến người dân, qua đó đã làm thay đổi nhận thức của một bộ phận người dân. Thông qua việc hỗ trợ 5.611 triệu đồng cho 570 hộ để xây dựng nhân rộng mô hình phát triển kinh tế hộ, phần đông các hộ đã sử dụng tương đối có hiệu quả các nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước để nhân rộng và phát triển các mô hình sản xuất mới có giá trị, kinh tế và năng suất cao như mô hình mía tím, sầu riêng Khánh Sơn, bưởi da xanh, chuối bồ hương Khánh Vĩnh, cây mía đường, heo đen Ninh Hòa, dê sinh sản, heo đen thành phố Cam Ranh. Phần nhiều các mô hình sản xuất đều bảo tồn và phát triển được nguồn vốn do chương trình hỗ trợ; trong đó đã có 318 hộ bước đầu cho thu nhập ổn định, góp phần từng bước xóa đói, giảm nghèo.
Hình ảnh đoàn giám sát của Ban dân tộc HĐND tỉnh kiểm tra các mô hình chăn nuôi và phát triển sản xuất
Mô hình trồng mía cao sản xã Ninh Tây, Ninh Hòa
Bên cạch việc hỗ trợ phát triển kinh tế ra, chương trình còn chú ý đến việc thực hiện các chính sách hỗ trợ về an sinh xã hội, bằng nguồn vốn huy động, từ ngân sách tỉnh, của các đơn vị đỡ đầu, và của gia đình, các địa phương đã xây mới được 445 căn nhà; tô trát, sửa chữa được 621 căn nhà cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo; với tổng kinh phí là 17.442 triệu đồng, hỗ trợ lắp đồng hồ nước cho 2.638 hộ, đào 45 giếng nước, sửa chữa nạo vét 11 giếng với tổng kinh phí là 5.636 triệu đồng, lắp đặt công tơ điện cho 257 hộ với tổng kinh phí thực hiện là 2.951 triệu đồng, qua đó nâng tỷ lệ hộ đồng bào dân tộc thiểu sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh đạt 90,6; sử dụng điện lưới quốc gia đạt 98%.
Đầu tư cơ sở hạ tầng kinh tế kỹ thuật được xem như là nội dung cốt lõi của chương trình, do đó nguồn vốn được ưu tiên rất lớn với tổng số là 255.250 triệu đồng; trong đó có lồng ghép với nguồn vốn đầu tư của chương trình nông thôn mới là 184.903 triệu đồng, xây mới và nâng cấp, sửa chữa được 46 tuyến đường với 39 km đường giao thông, 2 cầu tràn vào những khu sản xuất tập trung, tạo điều kiện hết sức thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa của người dân, làm tăng giá trị sản phẩm nông, lâm sản góp phần tăng thêm thu nhập cho người sản xuất.
Có thể nói chương trình phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian qua, đã và đang làm thay đổi cơ bản diện mạo vùng nông thôn miền núi, tạo động lực vươn lên thoát nghèo bền vũng, đến cuối năm 2015 tỷ lệ hộ nghèo trong vùng đồng bào dân tộc chỉ còn 19,5% theo chuẩn quốc gia giai đoạn 2010-2015.
3. Thưa ông bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai thực hiện còn có những khó khăn, tồn tại gì.
Bên cạch những kết quả đã đạt được, trong quá trình triển khai thực hiện, còn bộc lộ những tồn tại, trước hết việc xây dựng các mô hình phát triển kinh tế hộ, một số hộ chưa bám vào những cây trồng, vật nuôi thích nghi với điều kiện khí hậu thổ nhưỡng ở địa phương; vai trò của các cơ quan chuyên môn như khuyến nông, khuyến lâm, bảo vệ thực vật và thú y chưa gắn kết chặt chẽ với các hộ gia đinh; việc tìm đầu ra cho một số sản phẩm chưa được cơ quan chức năng quan tâm. Ngoài nguồn vốn hỗ trợ của chương trình, các hộ khó tiếp cận thêm được các nguồn vốn tín dụng khác để đầu tư mở rộng diện tích cây trồng, vật nuôi; vai trò các tổ chức đoàn thể xã hội tại cơ sở chưa thật sự vào cuộc quyết liệt. Bên cạnh đó còn một phận các hộ đồng bào DTTS chưa khắc phục tính tự ti ỉ lại, còn nặng tư tưởng trông chờ vào các nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước; việc đầu tư xây dựng các công trình kỹ thuật của một số địa phương khi xây dựng chưa khảo sát kỹ về nhu cầu cần thiết phải đầu tư, chưa quan tâm tới việc lấy ý kiến của người dân nơi thực hiện dự án, nên một số dự án đầu tư không phát huy được hiệu quả, gây lãng phí nguồn lực, và làm mất niềm tin của người dân nơi có dự án.
4. Thưa ông, nhằm phát huy có hiệu quả của các nguồn lực đầu tư cho Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Khánh Hòa trong giai đoạn 2016 – 2020, theo ông cần có những giải pháp gì để thực hiện có hiệu quả.
Thứ nhất là: các cơ quan chức năng, cần xây dựng khung chính sách trong giai đoạn tới, phải có quan điểm tư duy mới, chuyển từ hình thức Nhà nước cấp phát bằng hiện vật, như giống cây trồng, vật nuôi, phân bón, sang hình thức hỗ trợ đầu tư cho phát triển kinh tế, như hỗ trợ cho hộ gia đình lập kế hoạch, dự án phát triển sản xuất, hỗ trợ về hướng dẫn chuyển giao khoa học kỹ thuật, hỗ trợ về quảng bá, liên kết tiêu thụ sản phẩm và hỗ trợ về lãi xuất tiền vay từ nguồn vay vốn ưu đãi của Chi nhánh Ngân hàng chính sách xã hội … khuyến khích các hộ tự vươn lên xóa đói giảm nghèo bền vững, khắc phục tư tưởng trông chờ ỉ lại của một bộ phận đồng bào DTTS.
Thứ hai là: từng bước xây dựng các mô hình liên kết, trong các chuỗi sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Trong giai đoạn vừa qua, chúng ta đã hình thành được một số sản phẩm có giá trị kinh tế cao, có khả năng thích nghi với khí hậu thổ nhưỡng tại địa phương. Tuy nhiên, nếu chỉ phát triển theo kiểu kinh tế hộ như thời gian qua sẽ không khai thác hết được thế mạnh của từng vùng; vì vậy các cơ quan nhà nước, cụ thể là Chi cục phát triển nông thôn tỉnh giúp cho các địa phương trong việc xây dựng các mô hình liên kết theo lĩnh vực cây trồng vật nuôi, có như vậy mới phát triển bền vững, giữ được thương hiệu, giá trị của cây trồng vật nuôi.
Thứ ba là: UBND tỉnh cân đối đủ nguồn vốn hoặc tối thiểu trên 70% nguồn vốn đã được nghị quyết HĐND tỉnh thông qua cho chương trình, bố trí đủ, kịp thời các nguồn vốn của Trung ương hỗ trợ cho các xã miền núi và nhất là các xã nằm trong diện đặc biệt khó khăn…;chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp đồng bộ chặt chẽ trong việc tham mưu, tổ chức triển khai các chương trình lồng ghép tại địa phương, thực hiện đầy đủ các quy trình trong lĩnh vực lập kế hoạch, hỗ trợ, đầu tư đúng đối tượng, có hiệu quả; các công trình sau đầu tư phải xây dựng cơ chế quản lý, vận hành khai thác và có nguồn vốn để duy tu, sửa chữa kịp thời.
Xin trận trọng cảm ơn ông!
Văn Bình