Cộng tác viên trang thông tin điện tử Đại biểu Nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã có cuộc phóng vấn Ông Phan Thông, Tỉnh ủy viên, Phó chủ tịch HĐND tỉnh.
Ông Phan Thông, Tỉnh ủy viên, Phó chủ tịch HĐND tỉnh.
CTV: Kính thưa Ông:
Ngày 28 tháng 10 năm 2017, Thường trực HĐND các tỉnh, thành phố khu vực Nam Trung bộ và Tây nguyên lần thứ 29 được tổ chức tại tỉnh Đắk Lắk. Hội nghị lần này sẽ trao đổi kinh nghiệm hoạt động của HĐND tỉnh với chủ đề “Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm của HĐND tỉnh”.
1. Kính thưa ông muốn tổ chức tốt việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm trước hết chúng ta cần căn cứ vào những quy định nào?
Muốn triển khai thực hiện tốt các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với đại biểu HĐND tỉnh, trước hết chúng ta cần căn cứ vào những quy định của pháp luật.
Trước đây, trên cơ sở thẩm quyền “bỏ phiếu tín nhiệm” của Quốc hội được Hiến pháp 1992, sửa đổi bổ sung năm 2001 ghi nhận, Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân năm 2003 đã quy định “bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Hội đồng nhân dân bầu” là một trong những hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân. Tuy nhiên, thực tiễn thi hành pháp luật cho thấy chế định pháp luật về bỏ phiếu tín nhiệm vẫn chưa được áp dụng rộng rãi.
Sau này, khi Nghị quyết số 35/2012/QH13 của Quốc hội về việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, Hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn được ban hành và hướng dẫn thi hành bởi Nghị quyết số 561/2013/UBTVQH13 của Ủy ban thường vụ Quốc hội thì hoạt động lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm mới bắt đầu được quan tâm và được xem là một trong những “chính sách để đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ” theo Nghị quyết số 12-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương khóa XI.
Hiện nay, quy định pháp luật về hoạt động lấy phiếu tín nhiệm và bỏ phiếu tín nhiệm đang tiếp tục được hoàn thiện và được quy định tại một số văn bản quy phạm pháp luật như: Điều 88, 89 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015; Điều 63, 64 Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2015; Nghị quyết số 85/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội về việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, Hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn.
Có thể nhận thấy, “bỏ phiếu tín nhiệm” là hoạt động đã được pháp luật ghi nhận và triển khai trên thực tế từ trước khi có Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, trong khi đó hoạt động “lấy phiếu tín nhiệm” mặc dù đã được triển khai từ Nghị quyết số 35/2012/QH13 của Quốc hội khóa XIII, nhưng tới Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 thuật ngữ này mới lần đầu tiên được quy định ở luật về tổ chức, hoạt động của chính quyền địa phương.
Tuy có sự khác nhau về nội hàm, thời điểm áp dụng, quy trình… nhưng lấy phiếu tín nhiệm và bỏ phiếu tín nhiệm có mối quan hệ chặt chẽ với nhau và đều nhằm mục đích nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của của bộ máy nhà nước; giúp người được lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm thấy được mức độ tín nhiệm để phấn đấu, rèn luyện, nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc; làm cơ sở để xem xét đánh giá cán bộ.
Bên cạnh đó, kết quả lấy phiếu tín nhiệm là sơ sở quan trọng để cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xem xét, đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ; nếu có trên có trên 2/3 tổng số đại biểu đánh giá tín nhiệm thấp trong lần lấy phiếu, hoặc có quá nửa đại biểu đánh giá tín nhiệm thấp trong 02 lần lấy phiếu liên tiếp thì tiến hành quy trình bỏ phiếu tín nhiệm.
CTV: Vậy, xin Ông cho biết thực trạng trong thời gian qua tại địa phương đã triển khai thực hiện việc lấy phiếu tín nhiệm như thế nào và kết quả đạt được, hạn chế khó khăn của HĐND tỉnh Khánh Hòa thời gian qua?
Trước khi Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 có hiệu lực thi hành, Hội đồng nhân dân tỉnh Khánh Hòa khóa V nhiệm kỳ 2011 - 2016 đã tiến hành lấy phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do HĐND bầu trên cơ sở quy định của Nghị quyết số 35/2012/QH13 ngày 21/11/2012 của Quốc hội; Nghị quyết số 561/2013/UBTVQH13 ngày 16/01/2013 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội hướng dẫn một số điều của Nghị quyết số 35/2012/QH13; hướng dẫn của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại công văn số 717/UBTVQH13-CTĐB ngày 18/8/2014 về việc lấy phiếu tín nhiệm theo Nghị quyết 35/2012/QH13, công văn số 739/UBTVQH-CTĐB ngày 30/9/2014 hướng dẫn bổ sung một số vấn đề liên quan đến việc lấy phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do HĐND bầu.
Để triển khai thực hiện đúng quy trình và hiệu quả, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh xây dựng Kế hoạch tổ chức lấy phiếu tín nhiệm đối với những người giữ chức vụ do Hội đồng nhân dân tỉnh bầu hoặc phê chuẩn với mục đích và yêu cầu như sau:
Về mục đích: việc lấy phiếu tín nhiệm nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân; giúp người được lấy phiếu tín nhiệm thấy được mức độ được tín nhiệm của mình để phấn đấu, rèn luyện, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động; làm cơ sở để cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xem xét đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ.
Về yêu cầu:việc lấy phiếu tín nhiệm phải bảo đảm các yêu cầu sau:
- Đảm bảo đúng đối tượng, nguyên tắc, thời hạn và quy trình theo quy định tại Nghị quyết số 35/2012/QH13 của Quốc hội;
- Người được lấy phiếu tín nhiệm báo cáo trung thực kết quả thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao, phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và giải trình đầy đủ các ý kiến, kiến nghị của cử tri do Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh đề nghị và các nội dung mà đại biểu Hội đồng nhân dân yêu cầu;
- Bảo đảm quyền của đại biểu Hội đồng nhân dân trong việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm. Đồng thời, đại biểu Hội đồng nhân dân có trách nhiệm cân nhắc, thận trọng, khách quan, công tâm, công bằng khi thể hiện tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Hội đồng nhân dân bầu; không lợi dụng việc lấy phiếu tín nhiệm để lôi kéo hoặc có hành vi tác động sai lệch mức độ tín nhiệm hoặc lợi dụng việc lấy phiếu tín nhiệm để làm tổn hại uy tín cá nhân, gây chia rẽ, mất đoàn kết nội bộ;
- Bảo đảm đánh giá đúng thực chất kết quả thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn và phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của người được lấy phiếu tín nhiệm;
Tại kỳ họp thứ 9, Hội đồng nhân dân tỉnh khóa V nhiệm kỳ 2011 - 2016 đã tiến hành thủ tục lấy phiếu tín nhiệm đối với 13 người giữ chức vụ do Hội đồng nhân dân bầu, gồm các chức danh: Chủ tịch, Phó chủ tịch, Uỷ viên Thường trực, các Trưởng Ban HĐND tỉnh; Chủ tịch, các Phó Chủ tịch, các thành viên Ủy ban nhân dân tỉnh; bảo đảm nghiêm túc, đúng nguyên tắc và quy trình theo quy định của pháp luật.
Kết quả bỏ phiếu cho thấy số phiểu tín nhiệm cao đối với các chức danh chiếm tỷ lệ bình quân 59,7%, số phiếu tín nhiệm chiếm 25,1%, số phiếu tín nhiệm thấp chiếm 15,2%.
Kết quả lấy phiếu tín nhiệm bước đầu đã phản ánh được kết quả thực hiện chức năng, nhiệm vụ và vai trò của người được lấy phiếu tín nhiệm, nhằm mục đích nhắc nhở mỗi chức danh được giao, được bầu cần phải được kiểm tra đánh giá, việc đó đã làm chưa, làm đến đâu... sau đó người được bỏ phiếu tín nhiệm tự mình khắc phục, sữa chữa yếu kém, tồn tại và rút ra bài học kinh nghiệm để quản lý, điều hành các hoạt động được phân công có hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, bên cạnh những mặt đạt được, quá trình thực hiện vẫn còn những hạn chế khó khăn, đó là việc kiểm tra, giám sát minh bạch, khách quan đối với việc kê khai tài sản, thu nhập cá nhân của những người được lấy phiếu tín nhiệm để có nguồn thông tin chính thức cho cơ quan có thẩm quyền xem xét đánh giá cán bộ là rất khó (nếu người khai dấu thông tin, không giám kê khai, hoặc kê khai sai sự thật).
CTV: Xin ông cho biết để triển khai thực hiện tốt việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm trong thời gian tới cần có những giải pháp gì?
Thứ nhất: Đối với trách nhiệm của người được lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm:
- Người được lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm phải báo cáo trung thực về kết quả thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao. Báo cáo phải nêu lên được những nội dung công việc mình đã làm được, hiệu quả của việc lãnh đạo, chỉ đạo; phẩm chất đạo đức, lối sống với Nhân dân, cử tri và tự nhận thấy những tồn tại hạn chế trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình, đồng thời đưa ra những giải pháp khắc phục hạn chế.
- Về việc kê khai tài sản, thu nhập cá nhân: đây là một trong những thông tin rất quan trọng của đại biểu HĐND, làm cơ sở cho cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, giám sát những nguồn thu nhập của người có chức vụ được Nhân dân và cử tri tin tưởng thay mặt Nhân dân để quản lý nhà nước tại địa phương. Do đó người được lấy phiếu tính nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm phải kê khai cụ thể, rõ ràng minh bạch, khách quan và chiệu trách nhiệm trong việc kê khai của mình.
Thứ hai: Đối với trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền
- Triển khai thực hiện đúng quy trình, thể hiện tính công khai, minh bạch, khách quan, bảo đảm tính trung thực theo quy định của pháp luật về mục đích, yêu cầu của việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm.
- Phải cập nhật thông tin đầy đủ, cụ thể về đạo đức lối sống, hiệu quả hoạt động của đối tượng được lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm.
- Tổng hợp báo cáo, đánh giá, kiểm chứng các thông tin của người được lấy phiếu tín nhiệm một cách chắc chắn, thận trọng, công tâm và khách quan để tránh được những tiêu cực có thể xảy ra.
- Các vi phạm pháp luật về công vụ của cán bộ cần phải được xử lý nghiêm minh.
- Sau khi tổng hợp thông tin, cơ quan có thẩm quyền phải cung cấp đầy đủ thông tin cho đại biểu HĐND tỉnh về những báo cáo, xác minh kiểm tra của cơ quan có trách nhiệm về những nội dung liên quan đến đơn thư khiếu nại, tố cáo hoặc những vấn đề liên quan đến dư luận xã hội nổi cộm của người được lấy phiếu tín nhiệm.
- Cần phải có thông tin về nhận xét đánh giá của cử tri nơi đại biểu ứng cử, vì đây là một căn cứ quan trọng để đánh giá mức độ tín nhiệm của cử tri đối với những chức danh được bỏ phiếu tính nhiệm thông qua tập hợp của Ủy ban Mặt trận trước khi thông qua báo cáo đánh giá đối với người được lấy phiếu tín nhiệm và bỏ phiếu tín nhiệm.
Thứ ba: Đối với trách nhiệm của đại biểu HĐND tỉnh
Sau khi nhận được quy trình lấy phiểu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với những chức danh, đòi hỏi người đại biểu phải có trách nhiệm, công tâm trước khi bỏ phiếu. Đại biểu là người đại diện cho Nhân dân có trách nhiệm theo dõi, giám sát hoạt động của những người đảm nhiệm chức vụ lãnh đạo trong bộ máy nhà nước, do đó cần có đánh giá khách quan, toàn diện về kết quả hoạt động của người được bỏ phiếu tín nhiệm mà cơ quan có thẩm quyền cung cấp.
Bên cạnh đó, các đại biểu phải thể hiện rõ quan điểm của mình, không phiến diện. Đối với những vấn đề chưa rõ, đại biểu cần tổng hợp nhiều thông tin khác nhau để nêu rõ quan điểm của mình. Trường hợp cần thiết, đại biểu cần có sự kiểm định, kiểm chứng xác minh của các tổ chức, cơ quan có thẩm quyền trước khi bỏ phiếu tín nhiệm.
Sau khi có kết quả lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm, người được lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm phải chấp hành nghiêm sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng đối với các hoạt động của mình, đồng thời khắc phục những hạn chế, tồn tại và đưa ra các giải pháp cụ thể. Đặc biệt là những vấn đề mà cử tri và Nhân dân quan tâm, nhằm đáp ứng yêu cầu và kỳ vọng của cử tri và Nhân dân trong suốt nhiệm kỳ hoạt động của mình.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Nguyễn Văn Bình