Sáng ngày 29/10/2025, tiếp tục Chương trình kỳ họp thứ 10 - Quốc Hội Khóa XV, Quốc hội thảo luận phiên toàn thể tại Hội trường về các nội dung: Đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026; Kết quả thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch 05 năm giai đoạn 2021-2025: phát triển kinh tế - xã hội, cơ cấu lại nền kinh tế; Báo cáo của Chính phủ, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao về việc ban hành văn bản điều chỉnh nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội để xử lý vấn đề phát sinh khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tháo gỡ vướng mắc do quy định của pháp luật (theo quy định của Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Nghị quyết số 190/2025/QH15 của Quốc hội quy định về xử lý một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật); Báo cáo của Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao về tình hình thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội năm 2025.

 
Bà Đàng Thị Mỹ Hương – Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Khánh Hòa

Bà Đàng Thị Mỹ Hương bày tỏ sự đồng tình với nội dung Báo cáo của Chính phủ; đánh giá cao việc Chính phủ, bộ ngành, chính quyền địa phương các cấp đã rất chủ động, quyết liệt trong việc tổ chức hệ thống hành chính theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu đổi mới quản trị quốc gia. 

Tuy nhiên, qua thực tế vẫn còn một số tồn tại, hạn chế cần tiếp tục quan tâm tập trung tháo gỡ, tạo nguồn lực để thực thi nhiệm vụ đối với hoạt động cấp xã, tập trung ở 05 vấn đề:

Về nhân lực: sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, số lượng cán bộ, công chức cấp xã có giảm, trong khi phạm vi quản lý thì rộng hơn, khối lượng công việc nhiều hơn, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, đầu tư công, an sinh xã hội, chuyển đổi số...; nhiều nơi còn thiếu công chức có trình độ chuyên môn trong các các lĩnh vực như khoa học, công nghệ, địa chính, tài chính, xây dựng, giao thông... việc này dẫn đến áp lực và hiệu quả công việc chưa cao. 

Về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật: hiện có nơi, hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin chưa thật đồng bộ, còn thiếu trang thiết bị, đường truyền, phần mềm quản lý, hệ thống hạ tầng của Trung tâm phục vụ hành chính công từ các Bộ, ngành Trung ương đến cấp tỉnh, cấp xã tuy đã được khắc phục nhưng vẫn còn chưa đồng bộ, thống nhất nên gặp khó khăn khi liên thông, chưa bảo đảm dịch vụ công toàn trình... Việc này, gây khó khăn trong triển khai chính quyền số, cung cấp các dịch vụ công trực tuyến và thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số. 

Về cơ chế phân quyền vẫn còn bất cập, theo báo cáo của Chính phủ, một số Bộ, ngành, địa phương chưa thực sự quyết liệt, chưa xác định rõ việc phân cấp, phân quyền là nhiệm vụ trọng tâm, quan trọng, cấp bách để đề xuất các nội dung phân cấp, phân quyền gắn với cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính thuộc ngành, lĩnh vực; tỷ lệ các nhiệm vụ phân cấp, phân quyền gắn với thủ tục hành chính cho địa phương thực hiện còn chưa cao, hiện mới đạt khoảng 56% so với yêu cầu. 

Một số quy định của pháp luật vẫn còn chưa rõ ràng, chưa được hướng dẫn thấu đáo, dẫn đến còn có nhiều cách hiểu khác nhau, gây khó khăn trong áp dụng, rất cần được kịp thời hướng dẫn của cơ quan chuyên môn cấp trên. 

Cơ chế tài chính - ngân sách chưa theo kịp mô hình mới trong khi địa bàn quản lý rộng hơn; việc phân công nhiệm vụ chi ngân sách sau sắp xếp cũng còn nhiều vướng mắc, một số nhiệm vụ được giao theo phân cấp, ủy quyền nhưng chưa có nguồn kinh phí đi kèm, gây khó khăn cho việc thực hiện.

Từ thực tiễn nêu trên, bà Đàng Thị Mỹ Hương đã đề xuất các giải pháp nhằm góp phần tháo gỡ các khó khăn còn tồn tại khi sắp xếp bộ máy, vận hành chính quyền hai cấp cụ thể là:

Thứ nhất, cần bố trí, xây dựng đội ngũ cán bộ cấp xã có năng lực và ổn định, vì hiện nay, nhiều xã còn thiếu cán bộ có chuyên môn về tài chính, đất đai, khoa học, công nghệ, xây dựng,... gây khó khăn, ách tắc trong giải quyết công việc. Cần tiếp tục nghiên cứu, có chính sách đặc thù thu hút, đãi ngộ hợp lý, đầu tư mạnh cho việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở, nhất là ở vùng có điều kiện kinh tế- xã hội còn khó khăn.

Thứ hai, cần rà soát, quy định bố trí, phân bổ nguồn lực hợp lý cho cấp xã gắn với chức năng, nhiệm vụ được giao thực tế, theo nguyên tắc “nhiệm vụ đến đâu, thì bố trí nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ đến đó”, tránh tình trạng giao nhiệm vụ mà không đảm bảo nguồn lực để thực hiện nhất là kinh phí thực hiện. Ngân sách cấp phải đảm bảo để chính quyền cấp xã chủ động thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, đảm bảo quốc phòng- an ninh.

Thứ ba, cần đẩy mạnh chuyển đổi số ở cấp xã, hình thành “chính quyền số gần dân”. Cần đầu tư hệ thống hạ tầng, cơ sở dữ liệu, phần mềm quản lý thống nhất để xã có thể tiếp nhận - xử lý - giám sát công việc trên nền tảng số, giảm áp lực hành chính và tăng tính minh bạch. 

Thứ tư, tiếp tục rà soát, nghiên cứu hoàn chỉnh quy định khung thể chế thống nhất về phân cấp, phân quyền giữa chính quyền cấp tỉnh và cấp xã trong mô hình chính quyền hai cấp được rõ ràng, minh bạch. Trong đó, quy định rõ trách nhiệm, quyền hạn và cơ chế kiểm soát quyền lực; tránh tình trạng phân cấp, ủy quyền hành chính không có cơ sở pháp lý rõ ràng. Đồng thời, cần bổ sung quy định minh bạch về quy định, cơ chế kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực để tránh sai phạm, lạm quyền, việc này cần phải được phòng ngừa, phát hiện, xử lý từ sớm.

Bà Đàng Thị Mỹ Hương nhấn mạnh việc sắp xếp, hoàn thiện tổ chức bộ máy nhà nước là quá trình tất yếu nhằm phục vụ Nhân dân tốt hơn. Đầu tư nguồn lực cho cấp xã là đầu tư cho sự vận hành bền vững của chính quyền hai cấp và niềm tin của Nhân dân vào Đảng, Nhà nước, nên cần tập trung rà soát, hoàn thiện thể chế, đảm bảo nguồn lực để mô hình chính quyền hai cấp vận hành thực chất, hiệu quả, phục vụ Nhân dân được tốt hơn./.

Thúy Sương