Nghị quyết số 199/2025/QH15 ngày 21/5/2025 của Quốc hội đã quyết định ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 là ngày Chủ nhật, ngày 15/3/2026; tiếp đó, tại Kỳ họp lần thứ 9, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân (có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2025).
Để có thêm thông tin về một số điểm mới trong công tác bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031. Trang tin điện tử Đại biểu Nhân dân Khánh Hòa đã có buổi phỏng vấn ông Lê Hữu Trí – Tỉnh ủy viên, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh.
Ông Lê Hữu Trí – Tỉnh ủy viên, Phó trưởng đoàn chuyên trách
Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa
Trước tiên, cảm ơn ông đã tham gia trả lời phỏng vấn.
1/ Xin ông cho biết những điểm mới nổi bật trong công tác bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 so với các kỳ bầu cử trước?
Thứ nhất, về thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu và tổ chức phụ trách bầu cử
Việc ban hành Luật sửa đổi, bổ sung Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND được đặt trong bối cảnh thực hiện Kết luận số 127-KL/TW ngày 28/2/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về triển khai, nghiên cứu, đề xuất tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Do vậy, một trong những điểm mới căn bản khi sửa đổi, bổ sung Luật Bầu cử để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, trực tiếp là các quy định liên quan đến thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu và các tổ chức phụ trách bầu cử.
Tại các kỳ bầu cử trước, việc xác định khu vực bỏ phiếu do Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã quyết định và được UBND cấp huyện phê chuẩn. Đối với huyện không có đơn vị hành chính xã, thị trấn thì việc xác định khu vực bỏ phiếu do UBND huyện quyết định. Tuy nhiên, tại cuộc bầu cử sắp tới, UBND cấp xã có thẩm quyền quyết định việc xác định khu vực bỏ phiếu và báo cáo UBND cấp tỉnh. Trường hợp cần thiết, UBND cấp tỉnh điều chỉnh việc xác định khu vực bỏ phiếu. Nội dung này được quy định tại khoản 4 Điều 11 Luật Bầu cử nhằm rút ngắn quy trình thực hiện đồng thời thể hiện sự phân cấp, phân quyền rõ hơn.
Về nội dung tổ chức phụ trách bầu cử, sau khi được sửa đổi, bổ sung, các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương gồm: (i) Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố, Ủy ban bầu cử ở xã, phường, đặc khu; (ii) Ban bầu cử đại biểu Quốc hội, Ban bầu cử đại biểu HĐND cấp tỉnh, Ban bầu cử đại biểu HĐND cấp xã; (iii) Tổ bầu cử.
Do đó, để bảo đảm hiệu quả công tác bầu cử, số lượng thành viên của các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương tăng lên đáng kể, cụ thể: Ủy ban bầu cử ở tỉnh là 23-37 thành viên (Luật hiện hành là 21-31 thành viên); Ủy ban bầu cử ở xã là 9-17 thành viên (Luật hiện hành là 9-11 thành viên); Ban bầu cử đại biểu Quốc hội là 9-17 thành viên (Luật hiện hành là 9-15 thành viên); Ban bầu cử HĐND cấp tỉnh là 11-15 thành viên (Luật hiện hành là 11-13 thành viên); Ban bầu cử HĐND cấp xã là 9- 15 thành viên (Luật hiện hành là 7-9 thành viên).
Đáng chú ý, thành phần tham dự các hội nghị hiệp thương cũng được điều chỉnh: thay vì có đại diện Mặt trận Tổ quốc cấp huyện, nay thành phần tham dự sẽ có đại diện Mặt trận Tổ quốc cấp xã trực thuộc. Điều này vừa phù hợp với mô hình hai cấp, vừa góp phần bảo đảm tính đại diện trực tiếp và gần gũi hơn với cử tri (quy định tại các điều 39, 44, 49).
Thứ hai là các quy định về việc điều chỉnh, rút ngắn thời gian thực hiện quy trình, thủ tục bầu cử, theo đó, từ thời điểm cuối cùng nộp hồ sơ ứng cử đến ngày bầu cử được rút ngắn từ 70 ngày xuống còn 42 ngày và từ ngày bầu cử đến ngày có thể khai mạc kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI/HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 là 22. Như vậy. các mốc thời gian trong hiệp thương, công bố danh sách người ứng cử, giải quyết khiếu nại… đều được rút ngắn tương ứng nhằm đảm bảo tính đồng bộ và phù hợp với thực tiễn triển khai.
Thứ ba, Luật đã bổ sung quy định nhằm khắc phục một số vướng mắc trong công tác bầu cử
Xuất phát từ thực tiễn phát sinh trong quá trình triển khai các cuộc bầu cử trước, Luật Bầu cử đã bổ sung chức danh “Thư ký” của Ủy ban bầu cử và Ban bầu cử (Điều 22 và các khoản 1,2 Điều 24); bổ sung thành phần đại diện Đoàn đại biểu Quốc hội tham gia làm Ủy viên Ủy ban bầu cử ở tỉnh (khoản 1 Điều 22). Đồng thời, quy định “danh sách Ủy ban bầu cử ở xã phải được gửi đến Ủy ban bầu cử ở tỉnh” (khoản 2 Điều 22).
Đồng thời, Luật Bầu cử đã bổ sung quy định về việc hướng dẫn chuyển hồ sơ ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND cấp tỉnh khi người ứng cử chuyển công tác từ đơn vị hành chính này sang đơn vị hành chính khác mà đã hết thời hạn nộp hồ sơ ứng cử (khoản 4 Điều 36).
2/ Xin ông cho biết thêm về những quy định, biện pháp mới nhằm tăng cường tính công khai, dân chủ đảm bảo mọi lá phiếu của cử tri được tôn trọng?
Cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 là cuộc bầu cử đầu tiên thực hiện Luật Bầu cử sau khi được sửa đổi, bổ sung.
Một điểm nhấn đáng chú ý trong quy định bổ sung là việc đa dạng hơn hình thức vận động bầu cử. Bên cạnh tiếp xúc cử tri trực tiếp, Luật cho phép tổ chức trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp với trực tuyến, với điều kiện bảo đảm kỹ thuật, an toàn thông tin và an ninh mạng (quy định tại Điều 66).
Quy định này tạo điều kiện để cử tri tham gia nhiều hơn các buổi tiếp xúc với ứng cử viên, hiện đại hóa công tác bầu cử, minh chứng cho sự linh hoạt, thích ứng của pháp luật với thực tiễn.
Ngoài ra, Luật bổ sung quy định trong quá trình triển khai thực hiện công tác bầu cử, nếu có phát sinh vướng mắc, giao Hội đồng bầu cử quốc gia chủ động điều chỉnh thời gian phù hợp với thực tế và hướng dẫn các tổ chức phụ trách bầu cử thực hiện (khoản 3 Điều 98).
Với những quy định mới trên cho thấy Luật Bầu cử đã tiệm cận hơn với thực tế, khắc phục kịp thời những khoảng trống pháp lý, đồng thời nâng cao tính khả thi trong triển khai; và cũng là dịp để kiểm nghiệm hiệu quả của việc tinh gọn bộ máy, hiện đại hóa quản lý, đưa công tác bầu cử ngày càng gần gũi, thiết thực với Nhân dân.
3/ Công tác thông tin, tuyên truyền về bầu cử có vai trò quan trọng để cử tri hiểu và thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ của mình. Năm nay công tác này có những đổi mới như thế nào, thưa ông?
Các cuộc bầu cử lần này diễn ra trong bối cảnh đất nước đang thực hiện cải cách hệ thống chính trị, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu quả với thời gian chuẩn bị ngắn hơn các nhiệm kỳ trước, do vậy, công tác thông tin, tuyên truyền về bầu cử càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần quyết định thành công của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. Công tác thông tin phải đảm bảo kịp thời, chính xác, lan tỏa mạnh mẽ tinh thần phấn khởi, đồng thuận, tin tưởng để ngày bầu cử thực sự là ngày hội của toàn dân và gắn liền với việc kỷ niệm các sự kiện lịch sử đặc biệt trong 80 năm ngày thành lập nước, ngày Tổng tuyển cử đầu tiên, đặc biệt gắn với Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.
Nhằm đảm bảo cử tri hiểu và thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ của mình trong hoạt động bầu cử, ngày 30/7/2025, Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 486/KH-HĐPH về việc tổ chức Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân” trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa nhằm tuyên truyền, phổ biến rộng rãi các quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân; góp phần nâng cao nhận thức, ý thức tìm hiểu, chấp hành pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức và người dân trên địa bàn tỉnh.
Bên cạnh đó, nhằm thiết thực kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (06/01/1946-06/01/2025), ngày 28/8/2025, Đoàn ĐBQH tỉnh cũng đã ban hành Văn bản số 72/ĐĐBQH-VP gửi Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa phối hợp tuyên truyền Phim ngắn “80 năm Quốc hội Việt Nam” trên sóng truyền hình Khánh Hòa.
Với chức năng là cơ quan ngôn luận của Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa - Tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân tỉnh Khánh Hòa; là cầu nối thông tin giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân; tôi tin tưởng Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa sẽ thực hiện tốt nhất chức năng thông tin, tuyên truyền, hoạt động báo chí, truyền thông về cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031; Công tác thông tin, tuyên truyền bảo đảm đồng bộ, đa dạng về hình thức, chú trọng đến vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và đồng bào các tôn giáo, đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận thông tin đầy đủ, bình đẳng.
Xin cảm ơn ông!
Kim Nhạn thực hiện