Theo Luật xử lý vi phạm hành chính, việc đưa vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc là những trường hợp áp dụng biện pháp xử lý hành chính đối với cá nhân vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội mà không phải là tội phạm. 

  Cộng tác viên trang tin daibieunhandankhanhhoa.gov.vn đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Thị Lan Phương - Phó Trưởng ban Ban pháp chế Hội đồng nhân dân tỉnh để thông tin rõ hơn về tình hình áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc theo Luật xử lý vi phạm hành chính trên địa bàn tỉnh.

  Luật xử lý vi phạm hành chính có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2013. Theo Luật này, có sự thay đổi về thủ tục lập hồ sơ đề nghị cũng như thẩm quyền quyết định áp dụng đưa vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc so với Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính trước đây, cụ thể:

  Đối với việc lập hồ sơ đề nghị, thi hành biện pháp xử lý hành chính đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, theo qui định trước đây, do Hội đồng tư vấn họp xét, sau đó trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định (đối với trường hợp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc), Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định (đối với trường hợp đưa vào trường giáo dưỡng). Hiện nay, việc lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp này do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã lập, chuyển lên Trưởng phòng Tư pháp cấp huyện để kiểm tra tính pháp lý, sau đó, chuyển hồ sơ đên Trưởng công an cấp huyện để đề nghị Tòa án nhân dân cấp huyện xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc. 

  Về thẩm quyền xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý vi phạm hành chính được chuyển từ Chủ tịch Ủy ban nhân dân (theo qui định trước đây), nay sang Tòa án nhân dân cấp huyện. Đây được xem là điểm mới trong Luật xử lý vi phạm hành chính so với Pháp lệnh trước đây.

  Từ những thay đổi trên cùng với việc chậm ban hành các văn bản hướng dẫn đã tạo khoảng trống lớn, gây khó khăn cho các cơ quan chức năng trong việc lập hồ sơ đề nghị áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính nói chung và biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc nói riêng.

  Bên cạnh đó, qua theo dõi tình hình chấp hành pháp luật trên địa bàn tỉnh tại Công an và Tòa án nhân dân, từ khi Luật xử lý vi phạm hành chính có hiệu lực thi hành, việc lập hồ sơ đề nghị, xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc qua các năm 2014, 2015 hầu như chưa được triển khai thực hiện.

  Do đó, Ban pháp chế Hội đồng nhân dân tỉnh quyết định lựa chọn giám sát chuyên đề này vào năm 2016 nhằm nắm bắt tổng quan tình hình chấp hành pháp luật trong việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc theo quy định của Luật xử lý vi phạm hành chính trên địa bàn tỉnh; từ đó đánh giá thực trạng, phân tích nguyên nhân của những khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện; qua đó, Ban đề xuất, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền các giải pháp thực hiện đồng bộ toàn tỉnh. 

  Câu hỏi 2: Vậy, Bà có thể cho biết tình hình và kết quả xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực này trên địa bàn tỉnh như thế nào?

  Theo báo cáo của các đơn vị, từ 01/7/2013 đến 30/6/2016, toàn tỉnh đã đưa 13 đối tượng vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc, cụ thể: 

 Từ ngày 01/7/2013 đến ngày 31/12/2013 (áp dụng theo Nghị định số 163/2003/NĐ-CP ngày 19/12/2003 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn), Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện và Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh đã đưa 06 đối tượng vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc;

  Từ ngày 01/01/2014 đến ngày 30/6/2016 (áp dụng theo Nghị định số 111/2013/NĐ-CP ngày 30/9/2013 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn), Tòa án nhân dân cấp huyện đã đưa 07 đối tượng vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc.

  Như vậy, nếu tính riêng thời điểm áp dụng theo Luật xử lý vi phạm hành chính thì toàn tỉnh đưa 07 đối tượng vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc và tập trung ở thành phố Nha Trang (đưa 01 đối tượng) và huyện Vạn Ninh (đưa 06 đối tượng), các huyện còn lại chưa thống nhất được quy trình, thủ tục lập hồ sơ đề nghị, kiểm tra tính pháp lý của hồ sơ nên chưa thực hiện biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc. 

  Có thể đánh giá, qua 03 năm triển khai áp dụng theo Luật xử lý vi phạm hành chính, việc đưa vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc trên địa bàn tỉnh chưa đạt hiệu quả cao. Điều này có nhiều nguyên nhân cả khách quan và chủ quan, ở đây có thể nêu một số nguyên nhân, như:

  - Một số quy định giữa Luật xử lý vi phạm hành chính với các văn bản quy định chi tiết chưa thống nhất dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau, như quy định về số lần vi phạm bị xử phạt vi phạm hành chính trong thời hạn 06 tháng là điều kiện áp dụng biện pháp giáo dục tại xã phường thị trấn, đưa vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc:

  Khoản 3, khoản 5 Điều 90 Luật xử lý vi phạm hành chính quy định: “là 02 lần trở lên trong 06 tháng có hành vi vi phạm và bị xử phạt vi phạm hành chính”. Trong khi đó, Khoản 1, Khoản 2, Điều 16 Nghị định số 81/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 19/7/2013 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật xử lý vi phạm hành chính quy định: “ít nhất 02 lần bị xử phạt vi phạm hành chính về các hành vi vi phạm đó trong 06 tháng” và Điểm c, đ, Khoản 2, Điều 4 Nghị định số 111/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn lại quy định: “trong 06 tháng đã ít nhất 02 lần bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi…” 

  - Một số quy định chưa cụ thể, khó áp dụng trên thực tế, như: 

  Quy định về việc giao cho gia đình hoặc tổ chức xã hội quản lý người bị đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc trong thời gian làm thủ tục tại Điều 131 Luật Xử lý vi phạm hành chính. Thực tế những đối tượng bị đề nghị áp dụng biện pháp này gia đình hoặc tổ chức xã hội thường khó quản lý hoặc không có khả năng quản lý, đa phần là đối tượng bỏ trốn.

  Luật xử lý vi phạm hành chính không quy định cụ thể việc tạm giữ đối tượng bị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc ngay sau khi Tòa án quyết định áp dụng các biện pháp này, nên gây rất nhiều khó khăn trong công tác thi hành do người bị áp dụng các biện pháp này thường bỏ trốn.

  - Trong thực tế, người bị đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc thường là những đối tượng có hành vi gây rối, gây mất an ninh, trật tự, có nhiều tiền án, tiền sự hoặc bị mắc bệnh hiểm nghèo, việc thực hiện các quy định về áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc gặp nhiều khó khăn.

  - Một bộ phận cán bộ, chiến sĩ (nhất là ở Công an cấp xã - lực lượng chủ yếu lập hồ sơ ban đầu) còn lúng túng trong lập hồ sơ đề nghị.

…

  Trong khi chờ cơ quan chức năng ở Trung ương rà soát, xem xét, nghiên cứu sửa đổi, bổ sung những điểm bất cập trong hệ thống pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân, theo Tôi, thời gian tới, các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền về lĩnh vực này tại Công an nhân dân, Phòng Tư pháp và Tòa án nhân dân trong tỉnh cần triển khai thực hiện đúng nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định pháp luật, đồng thời:

  Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục các quy định của pháp luật về áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc đến từng cán bộ trực tiếp thực thi nhiệm vụ và quần chúng nhân dân nhằm tạo sự chuyển biến nhận thức, ý thức tuân thủ pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

  Tăng cường công tác tập huấn, hướng dẫn, rút kinh nghiệm về nghiệp vụ và ban hành các văn bản hướng dẫn theo thẩm quyền để thống nhất triển khai áp dụng.

  Công an tỉnh cần đẩy mạnh việc chỉ đạo thực hiện công tác lập hồ sơ; hoàn chỉnh các thủ tục theo thẩm quyền đề nghị Tòa án nhân dân cấp huyện áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc đối với các đối tượng vi phạm; tổ chức đưa các đối tượng có quyết định vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc đảm bảo đúng quy định.

  Các cơ quan, cá nhân cần thống nhất quy trình, thủ tục trong việc lập hồ sơ đề nghị, kiểm tra tính pháp lý phối hợp để thực hiện tốt việc áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng và cơ sở giáo dục bắt buộc. Thường xuyên trao đổi để xử lý kịp thời những khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện theo đúng quy định của pháp luật để thống nhất thực hiện.

  Trân trọng cảm ơn Bà!

Thanh Tình