Việc lựa chọn nội dung cơ bản cho phiên họp Thường trực HĐND, trong đó có hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn rất quan trọng, nhất là lựa chọn nhóm vấn đề chất vấn. Mặt khác, cần xây dựng quy trình, thủ tục để hoạt động này được tiến hành theo trật tự thống nhất, tránh tùy tiện.

  Tiêu chí lựa chọn nội dung chất vấn thường là những vấn đề bức xúc, nổi cộm liên quan đến sự phát triển KT - XH chung của tỉnh, được cử tri và Nhân dân quan tâm; bảo đảm sự cân đối, phù hợp giữa các lĩnh vực KT - XH trên địa bàn; phù hợp với tổng thời gian tổ chức phiên họp. Người bị chất vấn được lựa chọn theo tiêu chí: Vấn đề chất vấn thuộc trách nhiệm quản lý nhà nước của sở, ngành nào thì giám đốc sở, ngành đó trả lời chất vấn (không ủy quyền trả lời thay, trừ trường hợp đặc biệt do Thường trực HĐND tỉnh quyết định). Các sở, ngành khác liên quan trả lời làm rõ thêm những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn được giao; Phó Chủ tịch UBND tỉnh phụ trách lĩnh vực có thể được mời tham gia trả lời chất vấn tại phiên họp về trách nhiệm có liên quan.

  Việc lựa chọn nhóm vấn đề chất vấn kịp thời một mặt đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của cử tri và ở khía cạnh khác là thông điệp đối với HĐND, UBND và các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương về tình trạng cần lưu ý giải quyết. Thông điệp đó có thể xem như lời “cảnh báo” nhằm xác định rõ trách nhiệm, nguyên nhân, giải pháp... để UBND, các cơ quan quản lý nhà nước tập trung giải quyết, nhất là thực hiện lời hứa của mình trước cử tri. Đây cũng là cơ sở để đại biểu HĐND và cử tri thực hiện quyền giám sát của mình.

  Việc truyền hình trực tiếp phiên chất vấn và trả lời chất vấn phụ thuộc vào nhiều yếu tố (nội dung trả lời của người bị chất vấn đã phù hợp hay không, nhóm vấn đề đưa ra chất vấn có tác động nhiều đến dư luận xã hội hay không, việc chuẩn bị cơ sở vật chất khác liên quan đến hoạt động chất vấn...). Do vậy, tùy điều kiện thực tế, Thường trực HĐND tỉnh quyết định việc truyền hình trực tiếp phiên chất vấn và trả lời chất vấn để cử tri toàn tỉnh theo dõi. Tuy nhiên, dù thực hiện bằng hình thức nào thì việc theo dõi, đôn đốc, giám sát việc thực hiện các nội dung đã chất vấn của đại biểu HĐND vẫn là nhiệm vụ hết sức quan trọng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND.

 Khoản 2, Điều 69 Luật Hoạt động giám sát của QH và HĐND năm 2015 đã có quy định về trình tự hoạt động chất vấn tại phiên họp Thường trực HĐND nhưng còn nhiều vấn đề chưa được làm rõ như: Thời gian tổ chức phiên chất vấn giữa 2 kỳ họp trong năm, thời gian đề nghị đại biểu HĐND gửi phiếu chất vấn trước phiên họp, thời gian nêu chất vấn, trả lời chất vấn tại phiên họp, lựa chọn nhóm vấn đề chất vấn... Đây là yếu tố tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn được tiến hành theo một trật tự thống nhất, tránh sự tùy tiện trong quá trình triển khai nhiệm vụ, quyền hạn của các chủ thể tham gia. Qua thực tiễn nghiên cứu và học hỏi kinh nghiệm, Thường trực HĐND tỉnh Khánh Hòa rút ra một số vấn đề về quy trình, thủ tục hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn tại phiên họp Thường kỳ của HĐND gồm các bước:

  Bước 1. Thường trực HĐND tỉnh quyết định thời gian tổ chức phiên họp chất vấn (vào tháng 6 và tháng 10 hàng năm), trừ năm chuyển giao giữa hai nhiệm kỳ. Thời gian tổ chức phiên họp chất vấn là 1 ngày.

  Bước 2. Thường trực HĐND tỉnh gửi thông báo về phiên họp chất vấn đến đại biểu HĐND (đồng thời gửi kèm theo phiếu chất vấn) chậm nhất là 20 ngày trước ngày khai mạc phiên họp.

  Bước 3. Văn phòng HĐND tỉnh tổng hợp các nội dung chất vấn do đại biểu HĐND tỉnh chuyển đến và báo cáo Thường trực HĐND tỉnh. Căn cứ vào tiêu chí lựa chọn như đã đề cập ở trên, chậm nhất là 10 ngày trước ngày khai mạc phiên họp, Thường trực HĐND tỉnh lựa chọn 2 nhóm vấn đề chất vấn và danh sách người bị chất vấn; ban hành kế hoạch tổ chức hoạt động chất vấn tại phiên họp và gửi tới các cơ quan hữu quan biết, thực hiện (chậm nhất 7 ngày trước ngày khai mạc phiên chất vấn).

  Bước 4. Sau khi nhận được kế hoạch chất vấn, câu hỏi chất vấn của đại biểu HĐND tỉnh, người bị chất vấn báo cáo về nội dung nhóm vấn đề sắp được chất vấn đến Thường trực HĐND tỉnh (chậm nhất là 3 ngày trước ngày khai mạc phiên chất vấn). Văn phòng HĐND tỉnh gửi văn bản báo cáo này đến đại biểu HĐND tỉnh.

  Bước 5. Tổ chức phiên chất vấn (thực hiện theo trình tự quy định tại Điều 69 Luật Hoạt động giám sát của QH và HĐND năm 2015).

  Bước 6. Tùy tình hình thực tế, Chủ tịch HĐND tỉnh xin ý kiến Thường trực HĐND tỉnh về việc ra nghị quyết về nhóm vấn đề được đưa ra chất vấn. Trong trường hợp Thường trực HĐND tỉnh không ban hành nghị quyết về chất vấn và trả lời chất vấn, Văn phòng HĐND tỉnh tham mưu, giúp Thường trực HĐND tỉnh ban hành thông báo kết luận về hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn tại phiên họp.

Theo daibieunhandan.vn