Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 – 2035 với tổng mức đầu tư hơn 125 nghìn tỷ đồng đang được Quốc hội xem xét, phê duyệt chủ trương đầu tư. Đây là chương trình lớn, có tác động trực tiếp đến toàn bộ người dân Việt Nam, đặc biệt là nhóm yếu thế, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Bên lề kỳ họp, Trang tin điện tử Đại biểu Nhân dân Khánh Hòa đã có cuộc trao đổi với Đại biểu Lê Hữu Trí – Ủy viên UB Kinh tế - Tài chính của Quốc hội, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Phụ trách Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa về những điểm cần nhấn mạnh để Chương trình đi vào thực chất và hiệu quả.
Đại biểu Lê Hữu Trí – Ủy viên UB Kinh tế - Tài chính của Quốc hội, Tỉnh ủy viên,
Phó Trưởng đoàn chuyên trách Phụ trách Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa
Thưa đại biểu, ông đánh giá thế nào về sự cần thiết phải đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia này?
ĐB Lê Hữu Trí:
Tôi cho rằng việc ban hành Chương trình vào thời điểm này là rất cấp thiết. Trong nhiều năm, chúng ta liên tục nhấn mạnh vai trò của chăm sóc sức khỏe ban đầu, y tế dự phòng, chất lượng dân số, nhưng nguồn lực chưa tương xứng.
Chương trình lần này đã thể chế hóa đầy đủ các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết 20, Nghị quyết 21, Kết luận 149 và Nghị quyết 72 về chăm sóc sức khỏe nhân dân. Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh, thiên tai, dịch bệnh diễn biến phức tạp, chênh lệch vùng miền còn lớn, nếu không đầu tư mạnh mẽ thì hệ thống y tế cơ sở khó lòng đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Điểm quan trọng có tính nhân văn của Chương trình là hướng tới mọi người dân, ưu tiên vùng khó khăn, người yếu thế, bà mẹ – trẻ em, người cao tuổi.
Theo ông, đâu là những nội dung trọng tâm cần được bảo đảm khi triển khai Chương trình?
ĐB Lê Hữu Trí:
Tôi rất quan tâm đến 3 trụ cột:
1. Y tế cơ sở phải được nâng cấp toàn diện
Nhiều trạm y tế hiện nay xuống cấp, thiếu thiết bị, thiếu nhân lực. Chương trình đặt mục tiêu đến năm 2030 có 100% trạm y tế đạt chuẩn cơ sở hạ tầng, đủ danh mục thiết bị, và tôi cho rằng đây là yêu cầu hoàn toàn chính đáng và cần làm quyết liệt.
2. Tăng cường năng lực CDC tuyến tỉnh
Các trung tâm kiểm soát bệnh tật là “lá chắn” chống dịch. Việc đầu tư để 100% CDC đủ năng lực xét nghiệm tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, giám sát chất lượng nước sạch, vệ sinh trường học là rất quan trọng, rút kinh nghiệm sâu sắc từ đại dịch COVID-19.
3. Chất lượng dân số phải được cải thiện thực sự
Các mục tiêu như giảm suy dinh dưỡng thấp còi, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, tăng tỷ lệ tầm soát trước sinh và sơ sinh, hay đạt mức sinh thay thế là những vấn đề khó, đòi hỏi đầu tư bền bỉ, liên tục, và phải có giải pháp phù hợp từng vùng.
Ông đánh giá thế nào về mục tiêu 100% người dân có sổ sức khỏe điện tử vào năm 2030? Đây có phải là mục tiêu quá tham vọng?
ĐB Lê Hữu Trí:
Tôi cho rằng đây là mục tiêu cao nhưng cần thiết. Hồ sơ sức khỏe điện tử là nền tảng để quản lý sức khỏe theo vòng đời, chăm sóc chủ động từ sớm – từ xa. Nếu làm tốt, người dân sẽ được hưởng lợi rất lớn.
Tuy nhiên, để đạt 100% thì cần 3 điều kiện:
• Hạ tầng công nghệ thông tin đồng bộ từ xã đến tỉnh;
• Đào tạo nhân lực y tế về chuyển đổi số;
• Có cơ chế phối hợp giữa Bộ Y tế – Bộ Công an – địa phương để đồng bộ dữ liệu với VNeID.
Nếu không đảm bảo 3 yếu tố này, mục tiêu sẽ khó khả thi.
Một vấn đề được quan tâm là nguy cơ trùng lặp với các chương trình mục tiêu quốc gia khác. Theo ông, cần xử lý thế nào?
ĐB Lê Hữu Trí:
Đây là điểm cần hết sức lưu ý. Báo cáo thẩm tra cũng nêu rõ phải rà soát để không trùng lặp, không chồng chéo, tránh dàn trải, lãng phí nguồn lực.
Tôi cho rằng cần:
1. Rà soát tất cả tiểu dự án đã có trong chương trình giảm nghèo, chương trình phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số;
2. Chỉ giữ lại các hoạt động thật sự thuộc phạm vi chăm sóc sức khỏe, dân số;
3. Quy định rõ nhiệm vụ của từng bộ, ngành, tỉnh, thành phố kèm với trách nhiệm giải trình để tránh “cha chung không ai khóc”.
Với vai trò đại biểu Quốc hội, ông có kiến nghị gì để Chương trình triển khai hiệu quả hơn?
ĐB Lê Hữu Trí:
Tôi kiến nghị 3 nhóm giải pháp:
Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế thực hiện ngay sau khi Nghị quyết được thông qua.
Các văn bản hướng dẫn phải được ban hành sớm, tránh tình trạng chậm trễ như một số chương trình trước đây.
Thứ hai, phân cấp mạnh hơn cho địa phương, nhưng phải kèm theo trách nhiệm giải trình.
Địa phương cần được chủ động quyết định chi tiết các nội dung chi, nhưng phải chịu trách nhiệm về kết quả.
Thứ ba, tăng cường kiểm tra, giám sát, công khai minh bạch.
Đặc biệt đối với đầu tư hạ tầng, mua sắm thiết bị - phải làm đúng, làm đủ, tránh thất thoát, lãng phí.
Chúng ta kỳ vọng Chương trình sẽ tạo ra chuyển biến thực sự, nhất là ở tuyến cơ sở - nơi người dân tiếp cận dịch vụ y tế đầu tiên.
Xin trân trọng cảm ơn Đại biểu!
Trí Nghĩa