Chiều ngày 03/8/2026, thảo luận tại Tổ 4 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, Đại biểu Quốc hội khóa XVI tỉnh Khánh Hòa (ĐBQH) Vũ Đại Dương đề nghị sửa đổi quy định tại Điều 88 theo hướng bảo đảm các lực lượng chức năng có thẩm quyền, trong đó có Bộ đội Biên phòng và Công an, được chủ động xử lý hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới theo quy định của pháp luật, đồng thời thông báo cho cơ quan hải quan để phối hợp giải quyết.

 
Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 4, chiều 3/8/2026

Tại phiên thảo luận, các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết xây dựng, ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan nhằm đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, chính quyền địa phương hai cấp; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; đẩy mạnh chuyển đổi số; tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại, xuất nhập khẩu và khắc phục những bất cập phát sinh trong quá trình thi hành Luật Hải quan năm 2014.

Đề nghị các lực lượng có thẩm quyền được chủ động xử lý

Góp ý vào dự thảo Luật, ĐBQH Vũ Đại Dương đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung nội dung sửa đổi tiết 2 khoản 1 Điều 88 Luật Hải quan năm 2014. Đại biểu cho rằng, quy định hiện hành yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân khi phát hiện hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới trong phạm vi địa bàn hoạt động hải quan phải báo ngay cho cơ quan hải quan để kiểm tra, xử lý. Cách quy định này cần được điều chỉnh để làm rõ thẩm quyền xử lý của các lực lượng chức năng.

“Trường hợp hàng hóa, phương tiện vận tải chưa đưa ra khỏi phạm vi địa bàn hoạt động hải quan, khi lực lượng chức năng có thẩm quyền (Bộ đội Biên phòng, Công an...) phát hiện hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới thì xử lý theo quy định pháp luật và thông báo cho cơ quan hải quan để phối hợp xử lý.” Theo đại biểu, phương án này vừa bảo đảm lực lượng có thẩm quyền được thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ theo pháp luật, vừa duy trì cơ chế thông tin và phối hợp chặt chẽ với cơ quan hải quan. Qua đó, việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi vi phạm được tiến hành kịp thời, không tạo khoảng trống hoặc chồng chéo trong thực thi nhiệm vụ.

Bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật

Phân tích lý do của đề xuất, ĐBQH Vũ Đại Dương cho rằng, trước hết, việc sửa đổi sẽ góp phần bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật; tăng cường công tác phối hợp; nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Nội dung này phù hợp với mục tiêu sửa đổi Luật Hải quan năm 2014 là khắc phục các bất cập của pháp luật hiện hành, bảo đảm sự thống nhất với các quy định có liên quan, tăng cường kiểm tra đối với hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và nâng cao tính tuân thủ pháp luật hải quan.

Thứ hai, theo đại biểu, quy định tại tiết 2 khoản 1 Điều 88 Luật Hải quan năm 2014 chưa phù hợp đầy đủ với chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Bộ đội Biên phòng trong chủ trì, phối hợp duy trì, bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội ở khu vực biên giới theo Luật Biên phòng Việt Nam. Quy định này cũng cần được xem xét trong mối quan hệ với nhiệm vụ, quyền hạn khởi tố, điều tra của Bộ đội Biên phòng theo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015 và Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung các năm 2021 và 2025.

Bên cạnh đó, Bộ đội Biên phòng còn có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính theo Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, được sửa đổi, bổ sung các năm 2020 và 2025. Do vậy, đại biểu đề nghị quy định của Luật Hải quan phải phù hợp với nguyên tắc phối hợp thực thi nhiệm vụ biên phòng, đồng thời bảo đảm nguyên tắc xác định và phân định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính.

ĐBQH Vũ Đại Dương phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 4

Tránh cách hiểu gây chậm trễ, bỏ lọt tội phạm

Thứ ba, ĐBQH Vũ Đại Dương cho rằng quy định hiện hành chưa phù hợp với thực tiễn đấu tranh phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Nhiệm vụ này thuộc trách nhiệm của các lực lượng chức năng có thẩm quyền theo quy định của pháp luật, vì vậy cần bảo đảm từng lực lượng có thể hành động ngay khi phát hiện vụ việc thuộc phạm vi xử lý.

Theo đại biểu, nếu quy định không rõ có thể dẫn đến cách hiểu rằng, trong địa bàn hoạt động hải quan, khi phát hiện hành vi buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, các cơ quan chức năng có thẩm quyền không được tiến hành xử lý mà phải báo ngay cho cơ quan hải quan. Cách hiểu này có nguy cơ không bảo đảm tính khẩn cấp, kịp thời trong thực thi nhiệm vụ; làm chậm quá trình ngăn chặn, xử lý hành vi vi phạm, thậm chí có thể dẫn đến bỏ lọt tội phạm.

Đại biểu dẫn nội dung Nghị định số 153/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ, theo đó 66 địa bàn hoạt động hải quan đều nằm trong khu vực biên giới. Đây là yếu tố cho thấy yêu cầu phối hợp và phân định rõ thẩm quyền giữa cơ quan hải quan với Bộ đội Biên phòng, Công an và các lực lượng chức năng khác có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Thực tiễn đấu tranh đặt ra yêu cầu hoàn thiện pháp luật

Từ thực tiễn công tác, ĐBQH Vũ Đại Dương cho biết, trong những năm qua, Bộ đội Biên phòng đã bắt giữ hàng nghìn vụ, hàng chục nghìn đối tượng buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Đặc biệt, đối với các chuyên án vận chuyển ma túy, buôn lậu và hàng hóa trái phép qua biên giới, lực lượng Bộ đội Biên phòng phải sử dụng các biện pháp nghiệp vụ để bảo đảm an toàn khi phá án.

Theo số liệu được nêu trong tài liệu phát biểu, chỉ riêng 06 tháng đầu năm 2026, Bộ đội Biên phòng đã đấu tranh thành công 93 chuyên án; bắt, xử lý 8.753 vụ/10.928 đối tượng, tăng 6.050 vụ/5.494 đối tượng so với cùng kỳ năm 2025; thu giữ 1.642 kg ma túy; hàng hóa có trị giá hơn 130 tỷ đồng; khởi tố 369 vụ/531 đối tượng; xử lý vi phạm hành chính trên 7.300 vụ/8.400 đối tượng, với số tiền 70 tỷ đồng.

Những kết quả trên góp phần bảo đảm an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội tại khu vực biên giới. Theo đại biểu, đây cũng là cơ sở thực tiễn cho thấy cần thể chế hóa đầy đủ hơn trách nhiệm, thẩm quyền và phương thức phối hợp giữa các lực lượng, qua đó nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Kết thúc phát biểu, ĐBQH Vũ Đại Dương đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện nội dung nêu trên, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho sự phối hợp giữa các lực lượng trong thực tiễn.

Lệ Huyền