Giám sát là một trong 03 chức năng chính của Quốc hội (cùng với các chức năng lập hiến, lập pháp và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước), để làm rõ chức năng giám sát của Quốc hội, trang tin điện tử Đại biểu Nhân dân Khánh Hòa đã phỏng vấn ông Hà Quốc Trị, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa về nội dung này.
Ông Hà Quốc Trị, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa
PV: Xin ông cho biết, để phát huy hiệu quả của hoạt động giám sát, Quốc hội cần có những đổi mới gì trong hoạt động giám sát.
Ông Hà Quốc Trị: Cùng với các chức năng lập hiến, lập pháp và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước thì giám sát tối cao của Quốc hội có vị trí, vai trò hết sức quan trọng trong cơ chế tổ chức, vận hành, thực thi và kiểm soát quyền lực của nhà nước.
Để tiếp tục đổi mới, nâng cao hơn nữa chất lượng giám sát tối cao của Quốc hội theo hướng tập trung giám sát hoạt động của cơ quan hành pháp, tư pháp, cơ quan khác do Quốc hội thành lập, người giữ chức vụ do Quốc hội bầu, phê chuẩn, góp phần kiểm soát quyền lực và tổ chức thực hiện có hiệu quả đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, Quốc hội chú trọng thực hiện tốt một số nội dung sau:
Một là, nâng cao nhận thức về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của Quốc hội, trong đó cần nhận thức đúng về vị trí, vai trò sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội nói chung và giám sát tối cao của Quốc hội nói riêng.
Nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò, tầm quan trọng hoạt động giám sát của Quốc hội theo hướng: Xác định việc đổi mới và đẩy mạnh công tác giám sát là khâu trọng tâm, then chốt để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Quốc hội. Hoạt động giám sát của Quốc hội cần bám sát các nhiệm vụ trọng tâm đặt ra trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, các nghị quyết, chỉ thị của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và sự chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư; bám sát tình hình thực tế của đất nước, những vấn đề thực tiễn đặt ra, đáp ứng kịp thời nhu cầu của xã hội, phản ánh tâm tư, nguyện vọng, mong muốn của nhân dân và cử tri cả nước. Hoạt động giám sát phải bám sát những vấn đề thực tiễn đang đặt ra để hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật, nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân nhất là người đứng đầu trong các cơ quan, tổ chức trong thực hiện quy định của pháp luật, tăng cường hiệu quả hoạt động của các tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát.
Tiếp tục đẩy mạnh công tác giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, tuyên truyền để các chủ thể giám sát cũng như đối tượng chịu sự giám sát nhận thức đúng về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của hoạt động giám sát của Quốc hội.
Hai là, nghiên cứu xác định rõ hơn phạm vi, đối tượng, phương pháp, hình thức giám sát tối cao của Quốc hội; tổ chức thực hiện có hiệu quả các quy định của pháp luật về hoạt động giám sát, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong triển khai các hoạt động giám sát, tập trung ở một số nội dung cụ thể sau: nâng cao chất lượng xây dựng chương trình giám sát; phát huy có hiệu quả vai trò chỉ đạo, điều hòa, phối hợp hoạt động giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo hướng chủ động, thống nhất, tránh trùng lặp, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể, phát huy được hiệu quả hoạt động giám sát; tăng cường tính tranh luận, đi sâu làm rõ vấn đề, trách nhiệm lãnh đạo, quản lý trong thảo luận, xem xét các báo cáo; tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động giám sát chuyên đề, trong đó coi trọng sử dụng thông tin từ cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, chuyên gia, nhà nghiên cứu trong xây dựng báo cáo và nghị quyết giám sát, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động giám sát chuyên đề; tiếp tục đổi mới phương thức, cách thức tổ chức chất vấn và trả lời chất vấn; tăng cường hoạt động chất vấn tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trong đó chú trọng xem xét, ban hành nghị quyết về chất vấn để làm rõ, xử lý kịp thời vấn đề chất vấn và làm cơ sở giám sát việc thực hiện; tăng cường xem xét các kiến nghị giám sát chưa được thực hiện, coi đây là nhiệm vụ thường xuyên của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội; giám sát văn bản quy phạm pháp luật một cách thường xuyên, báo cáo Quốc hội định kỳ hằng năm, mở rộng và gắn chặt giám sát văn bản quy phạm pháp luật với giám sát thực hiện chính sách, qua đó thể hiện cao hơn nữa trách nhiệm của Quốc hội, bảo đảm pháp luật được ban hành đi vào cuộc sống.
Ba là, tăng cường giám sát của Quốc hội trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí theo hướng: Triển khai các hoạt động giám sát (chất vấn, giám sát chuyên đề, giải trình, giám sát văn bản quy phạm pháp luật, giám sát giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân, kiến nghị của cử tri...), Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội cần chú trọng nội dung phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng và được tiến hành toàn diện và công khai, có trọng tâm, trọng điểm; tập trung vào các lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực, dư luận quan tâm về tham nhũng, tiêu cực, về suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống. Phát huy cơ chế tham gia của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, các ban chỉ đạo cấp tỉnh, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội các cấp, nhân dân và cơ quan truyền thông, báo chí trong hoạt động giám sát, trong đó có giám sát việc thực hiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.
Bốn là, hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Quốc hội với các tổ chức đảng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội trong hoạt động giám sát để phát huy vai trò giám sát của mỗi cơ quan, cùng tạo sức cộng hưởng thúc đẩy, nâng cao chất lượng, hiệu quả kiểm soát quyền lực. Tăng cường mối quan hệ phối hợp, cung cấp thông tin giữa Quốc hội với Ủy ban Kiểm tra các cấp của Đảng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Kiểm toán Nhà nước trong hoạt động kiểm soát quyền lực. Tăng cường sự liên thông và phân định rõ nội dung giám sát giữa hoạt động giám sát của Quốc hội với giám sát của Hội đồng nhân dân, giám sát xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, giám sát trực tiếp của Nhân dân.
Năm là, rà soát, tổng kết, đánh giá và nghiên cứu đề xuất sửa đổi, bổ sung một số quy định của pháp luật về hoạt động giám sát, đặc biệt là Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân để phù hợp với yêu cầu kiểm soát quyền lực trong tình hình mới. Bảo đảm tính tối cao trong hoạt động giám sát của Quốc hội đối với hoạt động của bộ máy nhà nước; tiếp tục đổi mới việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm với các chức danh do Quốc hội bầu, phê chuẩn; thực hiện việc thành lập Ủy ban lâm thời khi cần thiết theo quy định của Luật Tổ chức Quốc hội.
PV: Xin ông cho biết, kết quả hoạt động giám sát của Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa.
Ông Hà Quốc Trị: Thực hiện Kế hoạch giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Kế hoạch giám sát của Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa: từ đầu năm đến nay, Đoàn ĐBQH tỉnh đã triển khai thực hiện 08 giám sát chuyên đề, cụ thể:
Giám sát chuyên đề theo yêu cầu của Quốc hội: “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về công tác quy hoạch kể từ khi Luật Quy hoạch có hiệu lực thi hành” và giám sát “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí giai đoạn 2016-2021”.
Giám sát chuyên đề theo yêu cầu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội: “Việc thực hiện pháp luật về tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo từ ngày 01/7/2016 đến ngày 01/7/2021” và giám sát “Việc thực hiện các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã trong giai đoạn 2019-2021”.
Giám sát theo yêu cầu của Ủy ban Xã hội của Quốc hội: “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2016-2021” và giám sát “Việc thực hiện các biện pháp cấp bách về y tế - xã hội trong phòng, chống dịch Covid-19 theo tinh thần Nghị quyết số 30/2021/QH15” trên địa bàn tỉnh.
Giám sát chuyên đề của Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa: “Việc triển khai dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025 đoạn qua tỉnh Khánh Hòa theo Nghị quyết số 44/2022/QH15” và giám sát “Việc thi hành pháp luật về quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn tỉnh”.
Bên cạnh đó, Đoàn ĐBQH tỉnh cũng đã tổ chức đoàn khảo sát việc triển khai một số chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động gặp khó khăn do dịch Covid-19 trên địa bàn tỉnh. Qua đó, đã kiến nghị một số vấn đề nhằm hoàn thiện các cơ chế, chính sách hỗ trợ cho người lao động.
Kết thúc mỗi cuộc giám sát, khảo sát, Đoàn ĐBQH tỉnh đều có báo cáo kết quả giám sát gửi Đoàn giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Văn phòng Quốc hội và các cơ quan hữu quan theo đúng quy định của Luật Hoạt động giám sát. Các báo cáo giám sát, khảo sát đã đánh giá những kết quả đạt được, đồng thời chỉ ra các hạn chế, khó khăn, vướng mắc trong việc chấp hành các quy định của pháp luật ở địa phương, đơn vị chịu sự giám sát, khảo sát; phân tích nguyên nhân của những hạn chế, khó khăn, vướng mắc, từ đó đưa ra các ý kiến, kiến nghị gửi đến các cơ quan chức năng để giải quyết.
PV: Xin ông cho biết, thời gian đến Đoàn ĐBQH tỉnh sẽ triển khai các hoạt động gì trong hoạt động giám sát, khảo sát.
Ông Hà Quốc Trị: Thực hiện kế hoạch giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sau khi kết thúc kỳ họp thư 4, Quốc hội khóa XV, Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa sẽ triển khai ngay 02 giám sát chuyên đề của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cụ thể: Giám sát chuyên đề của Quốc hội: “Việc huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực phục vụ công tác phòng, chống dịch COVID-19; việc thực hiện chính sách, pháp luật về y tế cơ sở, y tế dự phòng”. (Hoàn thành và gửi báo cáo về Đoàn giám sát của Quốc hội trước ngày 15/01/2023) và giám sát chuyên đề của Ủy ban Thường vụ Quốc hội: “Việc thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 và Nghị quyết số 51/2017/QH14 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông” (Hoàn thành và gửi báo cáo về Đoàn giám sát của Quốc hội trước ngày 15/02/2023)
Theo chương trình giám sát trong năm 2023 của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa tiếp tục triển khai 02 giám sát của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Giám sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển năng lượng giai đoạn 2016 - 2021” (dự kiến Quý II và III/2023) và Giám sát chuyên đề “Việc triển khai thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về các Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2025, giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030” (dự kiến Quý II và III/2023).
Ngoài ra, tùy thuộc vào tình hình thực tế của tỉnh, các ý kiến, kiến nghị của cử tri, Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa sẽ triển khai các hoạt động giám sát hoặc khảo sát chuyên đề riêng của Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Trí Nghĩa