Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XV sẽ dành 02 ngày (ngày 27 và 28/10/2022) để thảo luận về kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2022; dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2023. Tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2022, dự toán ngân sách nhà nước, kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2023. Trang tin điện tử Đại biểu Nhân dân Khánh Hòa đã phỏng vấn ông Lê Hữu Trí, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa về các nội dung này.
Ông Lê Hữu Trí, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa
PV: Thưa ông, trên cơ sở các báo cáo của Chính phủ, ông có đánh giá gì về tình hình phát triển kinh tế - xã hội của nước ta trong 9 tháng đầu năm.
Ông Lê Hữu Trí: Trước hết, Tôi thống nhất cao nhận định và đánh giá về tình hình kinh tế xã hội của đất nước trong 9 tháng đầu năm và kết quả chỉ đạo, điều hành thực hiện nhiệm vụ, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội và tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2022, dự toán ngân sách nhà nước, kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2023.
Năm 2022 là năm mà tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động phức tạp và khó lường, vượt ra khỏi khả năng dự báo khi chúng ta xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế xã hội năm 2022. Trong đó, tình hình lạm phát tăng cao ở nhiều nước và có tác động lớn đến nhiều quốc gia khác, trong đó có nước ta. Bên cạnh đó, đất nước ta cũng phải đối mặt với tình hình dịch bệnh bùng phát trở lại, sự gia tăng thu hẹp thị trường quốc tế, nguy cơ mất ổn định năng lượng, thiên tai, lũ lụt....có ảnh hưởng lớn và tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sự tăng trưởng, phục hồi kinh tế, kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, các chủ trương, quyết sách kịp thời của Quốc hội, sự quyết liệt và sáng tạo trong chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và sự nỗ lực vượt qua khó khăn của cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân cả nước...09 tháng đầu năm, nền kinh tế nước ta đạt được nhiều kết quả tích cưc: Kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm trong điều kiện đất nước ta phải chịu nhiều áp lực từ diễn biến phức tạp của kinh tế thế giới; bảo đảm an sinh xã hội; ổn định đời sống nhân dân và bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội. Nhiều dự án quan trọng, trọng điểm xây dựng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng giao thông được triển khai với tinh thần quyết liệt; được cộng đồng quốc tế ghi nhận và đánh giá cao.
Phấn khởi trước những kết quả đạt được song chúng ta không chủ quan trước những diễn biến phức tạp của kinh tế thế giới tác động đến nền kinh tế của nước ta là nền kinh tế có quy mô còn khiêm tốn, độ mở lớn, khả năng chống chịu sức ép từ bên ngoài còn hạn chế, sự gia tăng giá cả, hàng hoá, xăng dầu, vật tư, nguyên liệu.., thiết yếu của sản xuất và đời sống; nguy cơ lạm phát tăng cao. Kết quả đạt được của năm 2022, trong đó, nhiều chỉ tiêu kinh tế xã hội được so sánh trên nền năm 2021 đạt thấp. Trong khi, trong nội tại nền kinh tế xã hội của đất nước ta còn nhiều vấn đề tồn đọng cần phải tập trung giải quyết; chưa kể phải đồng thời tiếp tục ứng phó với nguy cơ dịch bệnh tái phát và thiên tai, lũ lụt liên tiếp xảy ra.
PV: Bên cạnh những kết quả đạt được, xin ông cho biết tình hình kinh tế - xã hội hiện nay còn tồn tại những hạn chế, vướng mắc gì?
Ông Lê Hữu Trí: Bên cạnh kết quả đạt được, theo Tôi có một số vấn đề cần quan tâm:
Một là, cần phải sớm tập trung tháo gỡ những khó khăn, điểm nghẽn hiện nay của doanh nghiệp trên các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, để giữ vững đà tăng trưởng, sự phục hồi và ổn định sản xuất kinh doanh đối với doanh nghiệp nói chung, ít ra là ổn định số doanh nghiệp đã và đang tồn tại, hạn chế thấp nhất số doanh nghiệp phải giải thể hoặc phá sản đang có xu thế gia tăng; nhất là khó khăn của doanh nghiệp trong việc tiếp cận đất đai, vốn... Đây là thành tố quan trọng và chủ yếu giúp ổn định nền kinh tế. Nên chăng cần xem xét nới lỏng tín dụng ở một tỷ lệ phù hợp để vừa cung cấp vốn tín dụng tập trung cho duy trì ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh ở các lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng kinh tế; đồng thời, kiểm soát được nguy cơ lạm phát.
Hai là, phải đánh giá kỹ và xác định rõ nguyên nhân của những tồn tại hiện nay trong đầu tư công. Tồn tại nào do cơ chế, chính sách và tồn tại nào do quá trình tổ chức thực hiện. Theo tôi, lỗi không hoàn toàn do cơ chế mà chủ yếu chính là ở khâu tổ chức thực hiện. Tại sao cùng một cơ chế, chính sách, cùng một thời điểm nhưng một số địa phương đạt tỷ lệ giải ngân trên 70%; trong khi nhiều cơ quan trung ương, địa phương đạt dưới 20%; thậm chí một số cơ quan trung ương và địa phương trả lại ngân sách với số vốn khá lớn đã ghi trong kế hoạch. Mặc dù thời gian qua, Chính phủ đã tổ chức nhiều phiên họp, ban hành nhiều nghị quyết, tổ chức các đoàn công tác của Chính phủ xuống các địa phương và dự án trọng điểm kiểm tra, đôn đốc nhưng tiến độ giải ngân chưa đạt như kỳ vọng. Những tồn tại như: chưa làm tốt công tác chuẩn bị đầu tư nhất là công tác lập dự án đầu tư, giải phóng mặt bằng; chậm giải ngân trong những tháng đầu năm, tập trung dồn về cuối năm, thủ tục thẩm định, phê duyệt kéo dài... là những tồn tại phổ biến diễn ra trong nhiều năm nhưng chưa được khắc phục. Thiết nghĩ, Chính phủ cần sớm tháo gỡ các điểm nghẽn và có các biện pháp quyết liệt, đồng bộ, có hiệu quả hơn nữa để thúc đẩy tiến độ triển khai các dự án đầu tư công, việc thực hiện các chính sách hỗ trợ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội, các chương trình mục tiêu quốc gia đang triển khai còn chậm, tỷ lệ giải ngân thấp... Đồng thời, đổi mới một cách căn cơ công tác đầu tư công (cả về thể chế và cách vận hành); tăng cường kỷ luật, kỷ cương và xác định trách nhiệm cá nhân từ khâu xây dựng kế hoạch đầu tư; lập, thẩm định, phê duyệt các dự án đầu tư; phân bổ vốn; tiến độ triển khai và hoàn thành; hiệu quả và chất lượng công trình, dự án; bảo đảm việc sử dụng vốn đầu tư công được công khai, minh bạch, công bằng, phát huy hiệu quả, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Ba là, sớm chấn chỉnh, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý thu chi ngân sách nhà nước từ công tác lập dự toán thu đến việc thực hiện nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước; sớm khắc phục các tồn tại hiện nay để chuẩn bị cho việc xây dựng kế hoạch 2023, nhất là những hạn chế trong lập dự toán thu ngân sách nhà nước nhằm bảo đảm dự toán thu phải sát với thực tế, bảo đảm công tác điều hành tài chính, ngân sách quốc gia đạt hiệu quả.
Bốn là, tình trạng thiếu thuốc, vật tư, thiết bị y tế xảy ra ở hầu hết các cơ sở y tế công, việc BHYT chậm thanh toán kinh phí chi KCB kéo dài, tình trạng bác sĩ, nhân viên y tế tại các cơ sở y tế chuyển việc hoặc nghỉ việc có xu hướng gia tăng và khó khăn trong việc thực hiện cơ chế tự chủ về tài chính... là những áp lực rất lớn và rất khó khăn đối với các cơ sở y tế công lập đã làm ảnh hưởng lớn đến chất lượng KCB cho người tham gia BHYT là vấn đề đáng quan ngại hiện nay. Thời gian qua, mặc dù Chính phủ, Bộ Y tế và các bộ, ngành liên quan đã có một số động thái tích cực để tháo gỡ nhưng tình hình vẫn chưa có chuyển biến và chưa khắc phục được những vấn đề trên. Thiết nghĩ, Chính phủ cần sớm có các biện pháp hữu hiệu để ổn định ngành y tế, bảo đảm chăm sóc sức khỏe cho người dân và bảo đảm công bằng cho người tham gia BHYT. Tình tình này kéo dài sẽ có tác động tiêu cực đến việc vận động, mở rộng đối tượng tham gia BHXH, BHYT.
Năm là, trong lĩnh vực giáo dục việc thừa thiếu giáo viên cục bộ vẫn chưa được khắc phục. Cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện dạy học chưa đầy đủ, đồng bộ. Chất lượng sách giáo khoa theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 còn hạn chế như: sách giáo khoa lớp 1, lớp 2 và lớp 6 biên soạn theo CTGDPT 2018 (còn có ý kiến phản ánh một số vấn đề liên quan như kênh hình, kênh chữ chưa phù hợp với vùng miền, từ ngữ mang tính địa phương, một số đoạn văn, bài thơ, thông tin trong môn học chưa cụ thể, gần gũi với học sinh). Công tác phát hành sách còn bất cập, gây khó khăn cho phụ huynh học sinh. Mua sách giáo khoa phải kèm theo sách tham khảo gây tốn kém, việc chọn sách giáo khoa thuộc nhiều bộ môn khác nhau buộc phải mua ở nhiều địa chỉ. Tình trạng lạm thu đầu năm học xảy ra ở một số nơi đã gây gánh nặng lớn đối với các gia đình khó khăn và bức xúc trong xã hội. Việc thay đổi thường xuyên hình thức thi tuyển các cấp học, gây nhiều lúng túng cho phụ huynh và học sinh. Giờ vào lớp học của học sinh không hợp lý gây ra nhiều bức xúc trong xã hội. Đây là những vấn đề cần được quan quan tâm đúng mức. Nước ta đã thực hiện cải cách giáo dục trong nhiều năm nhưng qua cải cách cho thấy, nền giáo dục nước nhà vẫn thiếu tính ổn định, thường xuyên thay đổi, gây nhiều hệ lụy tác động tiêu cực đến sự phát triển tâm sinh lý, thể chất của học sinh, tạo tâm lý lo lắng cho phụ huynh và học sinh mỗi khi bước vào năm học mới. Thiết nghĩ, Chính phủ cần đánh giá một cách khách quan, toàn diện về việc cải cách sách giáo khoa phổ thông; phương thức thi cử các cấp học; giờ giấc học tập; chương trình học cho phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý, phát triển thể lực của từng lứa tuổi học sinh ở từng cấp học; bảo đảm nền giáo dục nước nhà ổn định và theo kịp với những tiến bộ của nền giáo dục các nước tiên tiến.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Trí Nghĩa