Ngày 01/7/2016 là một ngày đặc biệt quan trọng vì có đến 18 luật quan trọng có hiệu lực, bao gồm:
1. Luật Điều ước quốc tế (thay thế cho Luật Ký kết, gia nhập và thực hiện điều ước quốc tế 2005);
2. Luật thuế giá trị gia tăng, Luật thuế tiêu thụ đặc biệt và Luật quản lý thuế sửa đổi 2016;
3. Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (thay thế cho Bộ luật Tố tụng hình sự 2003);
4. Bộ luật hình sự 2015 (thay thế cho Bộ luật Hình sự 1999 và Bộ luật hình sự sửa đổi 2009);
5. Luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015 (thay thế cho Pháp lệnh Tổ chức điều tra hình sự năm 2004; Pháp lệnh sửa đổi Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự năm 2009);
6. Luật quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng 2015;
7. Luật Tố tụng hành chính 2015 (thay thế cho Luật Tố tụng hành chính 2010);
8. Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam 2015;
9. Luật trưng cầu ý dân 2015;
10. Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (thay thế cho Bộ luật Tố tụng dân sự 2003; Bộ luật tố tụng dân sự sửa đổi 2011);
11. Luật Khí tượng thủy văn 2015 (thay thế cho Pháp lệnh khai thác và bảo vệ công trình khí tượng thủy văn năm 1994);
12. Luật Thống kê 2015 (thay thế cho Luật Thống kê 2003);
13. Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân 2015;
14. Luật An toàn thông tin mạng 2015;
15. Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo 2015;
16. Luật an toàn, vệ sinh lao động 2015;
17. Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 (thay thế cho Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân 2004; Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2008);
18. Luật Thú y 2015 (thay thế cho Pháp lệnh Thú y 2004).
Trong số 18 luật chính thức được áp dụng từ ngày 01/7/2016, có một số luật có những nội dung đáng chú ý sau:
1. Luật thuế giá trị gia tăng (GTGT), Luật thuế tiêu thụ đặc biệt và Luật quản lý thuế sửa đổi 2016
Bổ sung các sản phẩm không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT nhưng được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.
Thêm đối tượng không chịu thuế GTGT là dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, người khuyết tật và bổ sung quy định về sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên không chịu thuế GTGT.
Bổ sung quy định về hoàn thuế GTGT đối với dự án đầu tư.
Miễn thuế đối với hộ gia đình có số thuế sử dụng đất phi nông nghiệp từ 50.000 đồng trở xuống.
Tiền chậm nộp thuế chỉ còn 0,03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp (trước đây là 0,05%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp).
2. Bộ luật tố tụng dân sự 2015
Một trong số những quy định mới và quan trọng trong Bộ luật tố tụng dân sự 2015 là tòa án không được từ chối giải quyết vụ việc dân sự vì lý do chưa có điều luật để áp dụng. Trong trường hợp này sẽ giải quyết vụ việc theo quy định về tập quán pháp và áp dụng tương tự pháp luật.
3. Bộ luật hình sự 2015
Bãi bỏ 05 tội danh: tội hoạt động phỉ; tội đăng ký kết hôn trái pháp luật; tội kinh doanh trái phép; tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng; tội báo cáo sai trong quản lý kinh tế.
Bổ sung một số tội mới: tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm; tội mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người; tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng; tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại; tội cưỡng bức lao động;…
Ngoài ra, Bộ luật Hình sự 2015 còn bổ sung nhiều quy định mới như: sẽ xử lý pháp nhân nếu vi phạm pháp luật hình sự; thêm điều khoản loại trừ đối với người phạm tội từ đủ 16 tuổi trở lên.
4. Luật trưng cầu ý dân 2015
Theo Luật trưng cầu ý dân, các vấn đề quan trọng có ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của quốc gia sẽ được trưng cầu ý dân như: toàn văn Hiến pháp hoặc một số nội dung quan trọng của Hiến pháp; Vấn đề đặc biệt quan trọng về chủ quyền, lãnh thổ quốc gia, về quốc phòng, an ninh, đối ngoại có ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của quốc gia; Vấn đề đặc biệt quan trọng về kinh tế - xã hội có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của đất nước; Vấn đề đặc biệt quan trọng khác của đất nước.,…
Ngày bỏ phiếu trưng cầu ý dân là ngày chủ nhật, do Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định và được công bố chậm nhất là 60 ngày trước ngày bỏ phiếu trưng cầu ý dân.
Kết quả trưng cầu ý dân có giá trị quyết định đối với vấn đề đưa ra trưng cầu ý dân và có hiệu lực kể từ ngày công bố.
5. Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015
Theo Luật han hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 thì Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) sẽ bao gồm 15 loại VBQPPL. Như vậy đã giảm 05 loại văn bản so với Luật ban hành VBQPPL 2008. Đặc biệt, Luật ban hành VBQPPL 2015 đã bỏ hình thức Thông tư liên tịch giữa các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ.
Bên cạnh đó, còn có một số quy định đáng chú ý như:
- Không còn quy định: “văn bản quy phạm pháp luật không đăng công báo thì không có hiệu lực thi hành”.
- Ngày có hiệu lực của VBQPPL phải được quy định ngay trong văn bản. Đồng thời cơ quan chủ trì soạn thảo phải dự kiến cụ thể ngày có hiệu lực trong dự thảo văn bản.
- VBQPPL hết hiệu lực thì VBQPPL quy định chi tiết thi hành văn bản đó cũng đồng thời hết hiệu lực.
6. Bộ luật tố tụng hình sự 2015
Một số điểm mới được quy định trong Bộ luật tố tụng hình sự như sau:
- Ghi nhận nguyên tắc suy đoán vô tội;
- Người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp cũng được hưởng quyền bào chữa và nhờ người bào chữa;
- Pháp nhân có quyền được bào chữa thông qua người đại diện theo pháp luật hoặc nhờ người bào chữa;
- Điều chỉnh khái niệm chứng cứ, nguồn, thu thập chứng cứ; xử lý chặt chẽ hơn về vật chứng;
- Rút ngắn thời hạn tạm giam, việc gia hạn tạm giam cùng nhiều bổ sung về hoạt động điều tra, truy tố, xét xử trong vụ án hình sự,…
Kim Nhạn