Đại biểu Lê Hữu Trí, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách phụ trách Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa, trả lời phỏng vấn Trang tin điện tử Đại biểu Nhân dân Khánh Hòa về một số nội dung của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân.

Đại biểu Lê Hữu Trí, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách

phụ trách Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa

- Thưa ông, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội sẽ thảo luận và cho ý kiến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, xin ông thông tin thêm về những sửa đổi, bổ sung lần này?

Tòa án nhân dân tối cao đề xuất phạm vi sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức Tòa án nhân dân tập trung vào các nội dung:

(1). Sửa đổi, bổ sung quy định về tổ chức bộ máy, thẩm quyền của các Tòa án nhân dân.

(2). Sửa đổi, bổ sung quy định về thành phần Hội đồng tuyển chọn, giám sát Thẩm phán quốc gia.

(3). Sửa đổi, bổ sung quy định liên quan đến việc điều chỉnh nhiệm vụ, quyền hạn của Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Thẩm phán Tòa án nhân dân; tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Hội thẩm nhân dân.

- Thưa ông, theo dự án Luật sửa đổi, bổ sung lần này, về mô hình tổ chức Tòa án có thay đổi gì?

Thực hiện chủ trương của Đảng, Đảng ủy Tòa án nhân dân tối cao đã xây dựng Đề án số 04-ĐA/ĐU ngày 28/3/2025 về tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy Tòa án nhân dân bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong tình hình mới (sau đây gọi chung là Đề án sắp xếp, tinh gọn bộ máy) và đề án đã được Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư kết luận thông qua. Trong đó nội dung cơ bản là không tổ chức cấp trung gian (kết thúc hoạt động của 03 Tòa án nhân dân cấp cao), không tổ chức Tòa án nhân dân cấp huyện mà thay thế bằng mô hình Tòa án nhân dân khu vực, tổ chức hệ thống Tòa án theo thẩm quyền xét xử gồm 03 cấp: Tòa án nhân dân tối cao, cấp tỉnh, cấp khu vực.

Trên cơ sở đó, dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ sung các quy định về tổ chức hệ thống Tòa án theo hướng kết thúc hoạt động của Tòa án nhân dân cấp cao và Tòa án nhân dân cấp huyện; thành lập Tòa án nhân dân khu vực; chuyển các Tòa án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt thành các Tòa chuyên trách trong Tòa án nhân dân khu vực. Theo đó, mô hình tổ chức hệ thống Tòa án gồm: Tòa án nhân dân tối cao; Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Tòa án nhân dân khu vực (sửa đổi Điều 4 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2024 (sau đây gọi chung là Luật hiện hành)).

Thưa ông, khi bỏ tòa án cấp huyện thì hệ thống tòa án khu vực sẽ được tổ chức lại như thế nào và có những chức năng, nhiệm vụ gì?

TAND khu vực được thành lập trên cơ sở cơ cấu lại từ các TAND cấp huyện, có quy mô, phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ, số lượng án phải giải quyết hằng năm lớn hơn nhiều so với TAND cấp huyện hiện nay. Theo dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 05 luật thì TAND khu vực có thẩm quyền sơ thẩm tất cả vụ án hành chính, vụ việc dân sự,trong đó có các vụ việc về kinh doanh, thương mại.

Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2024 quy định trong hệ thống Tòa án có các Tòa án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt về sở hữu trí tuệ, phá sản, hành chính. Theo mô hình tổ chức Tòa án mới, do khối lượng vụ việc về sở hữu trí tuệ, phá sản chưa nhiều nên trước mắt không tổ chức các Tòa án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt như một cấp Tòa án. Tuy nhiên, đây là loại việc khó, phức tạp và ngày càng tăng theo tốc độ phát triển kinh tế của đất nước; cần có nhân lực chuyên trách là người không chỉ chuyên sâu về pháp luật mà cần được đào tạo, kiến thức, kỹ năng chuyên sâu trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, kinh tế, tài chính... Đối với vụ việc phá sản, cần phải giải quyết các mối quan hệ của doanh nghiệp, hợp tác xã bị yêu cầu tuyên bố phá sản gồm: quan hệ hành chính, lao động, hình sự, dân sự, kinh tế, sở hữu trí tuệ, ... Việc giải quyết những loại vụ việc này đòi hỏi phải được tổ chức chuyên nghiệp, chuyên môn hóa cả về bộ máy và con người. Vì vậy, cần thành lập các Tòa chuyên trách về Phá sản, Sở hữu trí tuệ tại một số Tòa án nhân dân khu vực ở các tỉnh, thành phố lớn là trung tâm kinh tế, tài chính của đất nước. Việc thành lập Tòa chuyên trách về sở hữu trí tuệ, phá sản là việc làm cần thiết để hiện thực hóa cam kết và khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong việc thực thi nghiêm túc quyền sở hữu trí tuệ, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, thu hút mạnh mẽ đầu tư nước ngoài của nước ta với cộng đồng quốc tế.

Tuy nhiên, Cơ quan chủ trì soạn thảo cũng cần làm rõ tiêu chí, điều kiện thành lập Tòa Phá sản, Tòa Sở hữu trí tuệ tại một số TAND khu vực và cần có định hướng lâu dài trong việc đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao, chuyên sâu khi bố trí lại các Tòa chuyên trách này.

Xin cảm ơn ông!

Trí Nghĩa