Phỏng vấn ông Trần Ngọc Sanh, Tỉnh ủy viên, Trưởng ban Pháp chế HĐND tỉnh trước thềm Hội nghị tổng kết Luật ban hành văn bản QPPL

Để quý độc giả trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa hiểu rõ hơn về quy trình thẩm tra nghị quyết của HĐND tỉnh Khánh Hòa trong thời gian qua, đánh giá được hiệu quả, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện, cộng tác viên trang tin daibieunhandankhanhhoa,gov.vn đã có buổi phỏng vấn ông Trần Ngọc Sanh, Tỉnh ủy viên, Trưởng ban Pháp chế HĐND tỉnh để làm rõ hơn nội dung này.

1. Thưa ông, được biết vào ngày 31/5/2024, ông sẽ đại diện Thường trực HĐND tỉnh Khánh Hòa tham dự Hội nghị tổng kết thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (viết tắt Luật ban hành văn bản QPPL) của Bộ Tư pháp. Và vinh dự hơn nữa là HĐND tỉnh Khánh Hòa được cơ quan chủ trì mời tham gia phát biểu ý kiến. Vậy xin ông cho biết, Thường trực HĐND tỉnh Khánh Hòa sẽ phát biểu tham luận về nội dung gì?

Theo lời mời của Bộ Tư pháp, tại Hội nghị tổng kết thi hành Luật ban hành văn bản QPPL (Khu vực phía Nam) được tổ chức tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định vào ngày 31/5/2024, theo đó, Bộ Tư pháp mời HĐND tỉnh Khánh Hòa phát biểu tham luận về đánh giá quy trình thẩm tra Nghị quyết của HĐND cấp tỉnh, kiến nghị sửa đổi bổ sung Luật ban hành văn bản QPPL.

Ông Trần Ngọc Sanh trao đổi với cộng tác viên trang tin daibieunhandankhanhhoa.gov.vn

2. Vậy Ông có thể đánh giá và nói rõ hơn về quy trình thẩm tra Nghị quyết QPPL của HĐND tỉnh Khánh Hòa trong thời gian qua; những kết quả đạt được và có kiến nghị, đề xuất sửa đổi hay bổ sung gì đối với Luật ban hành văn bản QPPL?

Thẩm tra là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm xem xét, đánh giá dự thảo văn bản quy phạm pháp luật về tính khả thi, tính hợp lí, tính hợp hiến, hợp pháp, ngôn ngữ và quy trình soạn thảo,… qua đó đưa ra những kiến nghị hợp lý đối với cơ quan soạn thảo cũng như cơ quan có trách nhiệm thông qua.

Quy trình thẩm tra dự thảo Nghị quyết QPPL của HĐND tỉnh được quy định cụ thể tại Điều 124 Luật sửa đổi,bổ sung Luật ban hành văn bản QPPL năm 2020. Nhìn chung, việc thẩm tra, ban hành các văn bản QPPL của HĐND tỉnh Khánh Hòa thời gian qua cơ bản đảm bảo thẩm quyền, trình tự, thủtụcĐiều 124 và đảm bảo nguyên tắc xây dựng, ban hành văn bản QPPL theo quy định tại Điều 5 sửa đổi, bổ sung Luật ban hành văn bản QPPL năm 2020.

Nhằm tạo điều kiện để các Ban của HĐND tỉnh chủ động trong hoạt động thẩm tra, trên cơ sở Nghị quyết của HĐND tỉnh về kế hoạch tổ chức các kỳ họp thường lệ, ngay từ đầu năm, Thường trực HĐND tỉnh Khánh Hòa đã phân công các Ban của HĐND tỉnh chủ trì thẩm tra các dự thảo nghị quyết và các báo cáo, đề án. Mặt khác, để đảm bảo thống nhất quan điểm từ khâu cho ý kiến đến thẩm tra, Thường trực HĐND tỉnh giao các Ban của HĐND tỉnh nghiên cứu, có ý kiến ngay từ giai đoạn đầu của quy trình xây dựng, soạn thảo văn bản QPPL.

Trước mỗi Kỳ họp HĐND tỉnh, trên cơ sở dự kiến về nội dung, chương trình Kỳ họp, Thường trực HĐND tỉnh quán triệt chủ trương, chỉ phân công thẩm tra khi đảm bảo số lượng và thành phần hồ sơ theo quy định(trừ trường hợp cấp bách, theo chỉ đạo của Thường trực Tỉnh ủy). Để đảm bảo hiệu quả chuyên môn trong thẩm tra, các Ban của HĐND tỉnh chủ động khảo sát để thu thập thông tin từ thực tiễn.

Với sự linh hoạt trong chỉ đạo, điều hành của Thường trực HĐND tỉnh Khánh Hòa, hoạt động thẩm tra của các Ban của HĐND tỉnh thời gian qua có nhiều chuyển biến rõ nét về cách tiếp cận, thu thập thông tin;các báo cáo thẩm tra thể hiện rõ quan điểm của Ban trong từng vấn đề: nội dung thống nhất hay không thống nhất; nội dung cần giải trình, lãm rõ và nội dung cần quan tâm trong quá trình triển khai thực hiện. Các ý kiến của các Ban của HĐND tỉnh Khánh Hòa đều được cơ quan trình thống nhất, tiếp thu.

Tính từ ngày 01/7/2016 đến 31/4/2024, Thường trực HĐND tỉnh đã chấp thuận 182 hồ sơ đề nghị xây dựng nghị quyết; HĐND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành 176nghị quyết quy phạm pháp luật. Nhìn chung, các Nghị quyết của HĐND tỉnh Khánh Hòa ban hànhthời gian qua đều đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất trong hệ thống pháp luật; đảm bảo tính khả thi, kịp thời và phát huy hiệu quả trong đời sống Nhân dân địa phương.

Tuy vậy, một số nghị quyết do cơ quan chuyên môn trình nhằm xử lý các trường hợp cấp bách và theo chỉ đạo của Thường trực Tỉnh ủy, việc trình hồ sơ cho Ban của HĐND tỉnh thẩm tra không đảm bảo thời hạn thẩm định theo quy định Luật ban hành văn bản QPPL, tạo áp lực thời gian cho cơ quan thẩm tra nên một số báo cáo thẩm tra chất lượng chưa cao. Bên cạnh đó, thành viên của các Ban của HĐND tỉnh chủ yếu hoạt động kiêm nhiệm nên việc tham gia các hoạt động của Ban còn hạn chế.Những hạn chế nêu trên chủ yếu là do:

Thứ nhất - Một số nghị quyết quy định biện pháp có tính chất đặc thù của địa phương chưa đảm bảo quy định vềbáo cáo đánh giá tác động chính sách. Hiện nay, báo cáo đánh giá tác động chính sáchdo cơ quan lập đề nghị xây dựng nghị quyết thực hiện còn gặp rất nhiều hạn chế như, việc đánh giá 05 nội dung tác động của chính sách theo quy định tại Điều 6 Nghị định số 34/2016/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung tại khoản 3 Điều 1 Nghị định số 154/2020/NĐ-CP), gồm: tác động về kinh tế, tác động về xã hội, tác động về giới, tác động của thủ tục hành chính (nếu có), tác động đối với hệ thống pháp luật; tuy nhiên, do không có hướng dẫn cụ thể nên các nội dung đánh giá tác động này được thực hiện rất cảm tính, không có định lượng rõ ràng, thiếu căn cứ, nhất là tác động về kinh tế. Ngoài ra, việc nhận định thủ tục hành chính và đánh giá tác động thủ tục hành chính cũng gặp nhiều khó khăn, lúng túng (Thông tư số 03/2021/TT-BTP ngày 10/02/2022 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp hướng dẫn việc đánh giá tác động của thủ tục hành chính trong lập đề nghị xây dựng văn bản QPPL và soạn thảo dự án, dự thảo văn bản QPPL vẫn chưa được tập huấn, hướng dẫn chuyên sâu để các địa phương thực hiện).

Thứ hai -Việc tổ chức lấy ý kiến đề nghị xây dựng nghị quyết vẫn chưa hiệu quả;việc lấy ý kiến của các cơ quan liên quan còn mang tính hình thức, chưa thực chất; do vậy, việc hoàn chỉnh hồ sơ đề nghị xây dựng nghị quyết chủ yếu ở giai đoạn thẩm định và thẩm tra của Ban của HĐND tỉnh.

Thứ ba - Một số ít cơ quan tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh thông qua văn bản QPPL thực hiện đăng tải hồ sơ đề nghị xây dựng nghị quyết/dự thảo nghị quyết chưa đảm bảo thời hạn tối thiểu theo quy định Điều 113, Điều 120, Điều 129 Luật ban hành văn bản QPPL. Mặt khác, việc lấy ý kiến trên Cổng Thông tin điện tử tỉnh cũng không nhận được sự tham gia góp ý của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Thứ tư - Thể thức, kỹ thuật trình bày văn bản QPPL đã được quy định cụ thể, rõ ràng tại Nghị định số 34/2016/NĐ-CP, Nghị định số 154/2020/NĐ-CP của Chính phủ; tuy nhiên trong quá trình áp dụng, Mẫu số 36 kèm Nghị định số 154/2016/NĐ-CP (nghị quyết của HĐND các cấp sửa đổi, bổ sung một số điều) không có nội dung “nghị quyết được HĐND khóa ….thông qua tại kỳ họp …”, nên không đảm bảo tính rõ ràng.

Thứ năm - Quy trình, thủ tục, thành phần hồ sơ đối với trường hợp ban hành văn bản QPPL để quy định biện pháp, chính sách có tính chất đặc thù của địa phương (theo khoản 4 Điều 27 Luật Ban hành văn bản QPPL) khi được ban hành theo trình tự, thủ tục rút gọn chưa được quy định cụ thể. Nếu áp dụng theo quy định rút gọn Điều 37 Nghị định số 34/2016/NĐ-CP thì không thực hiện việc lập hồ sơ xây dựng chính sách (trong đó có báo cáo đánh giá tác động chính sách) và thẩm định chính sách đối với các nghị quyết của HĐND tỉnh quy định chính sách đặc thù, dẫn đến không thể xác định được nguồn lực để đảm bảo thực hiện nghị quyết cũng như đánh giá được tính khả thi của nghị quyết sau khi được ban hành.

3. Để sớm khắc phục những tồn tại nêu trên, theo Ông, Thường trực HĐND tỉnh Khánh Hòa đã có những giải pháp và đề xuất gì để kiến nghị Trung ương sớm điều chỉnh, sửa đổi Luật ban hành văn bản QPPL trong thời gian tới cho phù hợp hơn?

  Với những kết quả đạt được và những khó khăn, vướng mắc trong quá trình áp dụng các văn bản quy định pháp luật trong khâu thẩm tra và ban hành Nghị quyết QPPL của HĐND tỉnh Khánh Hòa, tại Hội nghị lần này, Thường trực HĐND tỉnh Khánh Hòa kiến nghị Trung ương quan tâm xem xét và chỉ đạo một số nội dung sau:

- Tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng trong hoạt động xây dựng, ban hành văn bản QPPL, bảo đảm nguyên tắc Đảng lãnh đạo trong hoạt động đề xuất, xây dựng, ban hành văn bản QPPL và tổ chức thi hành pháp luật. Các cấp ủy, tổ chức đảng phải tập trung chỉ đạo, thống nhất cùng với chính quyền cụ thể hóa đầy đủ, toàn diện và kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đổi mới mạnh mẽ tư duy trong xây dựng văn bản QPPL và tổ chức thi hành pháp luật, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, đề cao vai trò, trách nhiệm người đứng đầu trong công tác xây dựng văn bản QPPL.

- Các cơ quan được giao chủ trì soạn thảo văn bản QPPL phải thường xuyên phối hợp với các cơ quan liên ngay từ giai đoạn đầu cho đến khi văn bản được hoàn chỉnh đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất, đồng bộ và tính khả thi cao.

- Tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý văn bản QPPL trái pháp luật; siết chặt kỷ luật, kỷ cương, đề cao trách nhiệm, nhất là trách nhiệm người đứng đầu, kiên quyết chống tiêu cực, “lợi ích nhóm” trong công tác xây dựng pháp luật.

Ngoài ra, Thường trực HĐND tỉnh Khánh Hòa cũng đề nghị:

  - Chính phủ xem xét hoàn thiện hệ thống văn bản QPPL về lĩnh vực xây dựng, kiểm tra, xử lý văn bản QPPL, nhằm khắc phục những hạn chế nêu trên và theo hướng cụ thể hóa trình tự, thủ tục ban hành văn bản QPPL của chính quyền địa phương theo hướng đơn giản nhưng chặt chẽ, hiệu quả để đảm bảo phù hợp với tình hình đội ngũ cán bộ pháp chế hiện nay tại các địa phương.

- Bộ Tư pháp xem xét, ban hành hướng dẫn chi tiết để tháo gỡ vướng mắc cho địa phương về việc quy định thủ tục hành chính trong nghị quyết của HĐND tỉnh được Chính phủ giao quy định định chi tiết và quy định rút gọn đối với các nghị quyết QPPL có tính đặc thù nhằm đảm bảo khả thi, hiệu quả.

Xin cám ơn Ông!

Thanh Tình - Mỹ Hạnh