Đây là băn khoăn của các Ủy viên UBTVQH xoay quanh hai phương án xử lý tài sản, thu nhập tăng thêm không giải trình được hợp lý về nguồn gốc trong dự thảo Luật mới nhất. Xử lý theo thủ tục phức tạp là thông qua xem xét, giải quyết tại tòa án. Đây là phương án mới, được cơ quan chủ trì thẩm tra và cơ quan chủ trì soạn thảo thống nhất trình UBTVQH từ Phiên họp thứ 26 và tiếp tục được chỉnh lý trong phiên bản trình UBTVQH tại phiên họp này. Theo phương án này, UBTVQH sẽ phải ban hành một Pháp lệnh quy định về trình tự, thủ tục giải quyết cũng như việc thi hành phán quyết của tòa án. Còn phương án đơn giản hơn là bằng công cụ kinh tế (thuế) - phương án này đã được Chính phủ đưa ra từ Kỳ họp thứ Năm. Nếu theo phương án này, thì tài sản, thu nhập không giải trình được hợp lý về nguồn gốc sẽ được tạm coi là một khoản thu nhập phải chịu thuế, chịu điều chỉnh bởi các luật về thuế.

  Thực tế cho thấy, thủ tục, quy trình xử lý qua tòa án khó có thể tiến hành nhanh chóng, chưa kể người có trách nhiệm kê khai tài sản, thu nhập còn có thể khởi kiện lại. Trong trường hợp này, sẽ phải đưa vụ việc ra xem xét lại tại các phiên tòa tái thẩm, giám đốc thẩm, càng khiến thời gian xử lý bị kéo dài. Trong khi đó, theo Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển, tại Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Quản lý thuế hiện hành đều có quy định xử lý với những trường hợp cố tình không kê khai trung thực thu nhập (từ tiền lương; được thừa kế; khoản thu thêm; tài sản được biếu, tặng…) để tính thuế. Những khoản thu nhập không kê khai không trung thực này nếu bị phát hiện sẽ được ấn định mức thuế cao nhất trong khung tính thuế thu nhập cá nhân hiện hành (35%). Trong trường hợp này, bên cạnh mức thuế đương nhiên phải nộp, theo quy định hiện hành, thì người bị tính thuế còn phải nộp phạt, với mức phạt gấp từ 1 đến 3 lần so với mức thuế được áp dụng.

  Theo tính toán của Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển, trong những trường hợp này, mức thuế phải nộp sẽ tương đương 140% giá trị tài sản, thu nhập không kê khai, tức là “còn vượt quá số tài sản không kê khai”. Trong khi đó, việc áp dụng công cụ kinh tế (thuế) sẽ không phải chuyển sang các cơ quan có liên quan để thực hiện truy tố với thủ tục phức tạp hơn. Nếu có sửa đổi luật thì cũng chỉ cần thay đổi mức thuế được ấn định cho các khoản thu nhập được kê khai không trung thực tại Luật Thuế thu nhập cá nhân hiện hành (từ 35% lên 45% như đề xuất của Chính phủ). Theo Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển, xử lý nghiêm các trường hợp thu nhập kê khai không trung thực, cộng với có quy định để hạn chế thấp nhất các khoản chi tiêu không qua thanh toán trực tuyến, thì việc xử lý tài sản, thu nhập tăng thêm không giải trình được hợp lý về nguồn gốc sẽ đi vào nề nếp ngay.

  Hiện nay, việc xử lý với tài sản phạm tội, do hành vi vi phạm pháp luật tạo ra đã được quy định tại Bộ luật Hình sự. Luật Xử lý vi phạm hành chính đã quy định rất cụ thể các biện pháp tịch thu, sung công, hoặc tịch thu để trả lại cho chủ sở hữu hợp pháp. Ngoài ra, Luật Phòng, chống tham nhũng hiện hành và dự thảo luật sửa đổi đã quy định rất rõ là tịch thu đối với tài sản do tham nhũng mà có, cứ có nguồn gốc tham nhũng là tịch thu, xử lý. Nhưng riêng tài sản, thu nhập tăng thêm mà người có nghĩa vụ kê khai không giải trình được hợp lý về nguồn gốc hiện chưa có quy định pháp luật điều chỉnh, trong đó cũng không loại trừ những tài sản này có nguồn gốc bất hợp pháp.

  Dù đây là trường hợp chưa được quy định pháp luật điều chỉnh, song Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân khẳng định, quan điểm, quyết tâm chính trị của Đảng, Nhà nước là “phải minh bạch thu nhập, tài sản và phòng, chống tham nhũng”. Quá trình xử lý các trường hợp vi phạm nghĩa vụ kê khai và giải trình nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm thời gian qua cũng cho thấy, có một số cán bộ, công chức, viên chức có tài sản giá trị rất lớn nhưng không giải trình được hợp lý nguồn gốc. Nhà nước chưa có cơ sở pháp lý nào để xử lý việc không kê khai những thu nhập, tài sản tăng thêm này.

Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân cũng chỉ rõ, khi xử lý những trường hợp này phải tính tới đặc điểm văn hóa của người Việt là tiết kiệm, tích lũy đời ông cha, đời bố mẹ, qua nhiều đời rồi tặng, cho, thừa kế trong gia đình. Yếu tố nữa là tài sản của cán bộ, công chức được hình thành từ rất nhiều nguồn khác nhau, từ lương, làm thêm giờ, làm thêm dưới nhiều hình thức để có thu nhập. Hơn nữa, quy định pháp luật hiện hành của nước ta chưa bắt buộc người dân khi mua tài sản có giá trị lớn phải chứng minh nguồn gốc của số tiền bỏ ra này, như nhiều nước trên thế giới đang áp dụng. “Một xã hội dùng tiền mặt là chủ yếu thì chúng ta rất khó. Hai phương án được đưa ra đều có ưu, có khuyết” - Chủ tịch QH nói.

  Giải trình ý kiến về vấn về này, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga cho rằng, “so bó đũa, chọn cột cờ”, không có phương án nào đáp ứng được tất cả các yêu cầu, vừa không xáo trộn, không đụng đến ai, mà vẫn quyết tâm đẩy mạnh chống tham nhũng.

  Do còn nhiều quan điểm khác nhau như vậy nên UBTVQH đã quyết định sẽ tiếp tục lấy ý kiến các cơ quan chức năng về cả hai phương án. Dù phương án nào cũng có thể phát sinh vướng mắc trong triển khai thực hiện, song dù chọn phương án nào thì vẫn phải hướng đến mục tiêu tạo ra một bước tiến mới trong xử lý tài sản tham nhũng. 

Theo daibieunhandan.vn