Sáng nay, Kỳ họp thứ 3, QH Khóa XIV khai mạc tại Nhà QH. Theo thông lệ, tại kỳ họp đầu năm, QH dành trọng tâm cho công tác xây dựng pháp luật. Với khối lượng 13 dự án luật và 5 dự thảo nghị quyết trình xem xét, thông qua và 5 dự án luật trình cho ý kiến lần đầu, trong đó có những dự luật lớn, khó, tác động trực tiếp đến đời sống kinh tế - xã hội đất nước, đòi hỏi ở QH, các ĐBQH tinh thần làm việc nghiêm túc, khoa học, kỹ lưỡng và chất lượng.

  Cơ bản đạt tới sự đồng thuận

  Ngay sau khi bế mạc Kỳ họp thứ 2, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của QH đã bắt tay ngay vào công tác tiếp thu, chỉnh lý các dự án luật vừa được QH cho ý kiến lần đầu. Hàng loạt hội thảo, hội nghị lấy ý kiến đóng góp vào các dự án luật được các cơ quan của QH chủ động tiến hành. Riêng 5 dự án luật mà quan điểm của cơ quan trình và cơ quan thẩm tra cũng như các ĐBQH còn khác nhau, đã được đưa ra thảo luận tại Hội nghị ĐBQH hoạt động chuyên trách (diễn ra đầu tháng 4.2017). Đó là dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13; dự án Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước (sửa đổi); dự án Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (sửa đổi); dự án Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và dự án Luật Quy hoạch.

  Góp phần vào việc hoàn thiện các dự án luật quan trọng này không thể không kể đến vai trò, trách nhiệm của UBTVQH. Với tinh thần làm việc thận trọng, khách quan, tiếp thu tối đa, tỏ rõ chính kiến, UBTVQH không kết luận theo kiểu “chốt cứng” mà yêu cầu các cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu, giải trình thấu đáo, cân nhắc kỹ tác động của các phương án đưa ra, với mong muốn, từng điều luật trình QH phải bảo đảm tính khả thi, cụ thể, chặt chẽ. Qua đó, từng nút thắt, điểm vướng, có lúc tưởng chừng không thể tìm được tiếng nói chung (ngay chính từ khâu soạn thảo giữa các bộ, ngành có liên quan) đã dần được tháo gỡ.

  Dự án Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa là một ví dụ. Trong quá trình thảo luận, mặc dù nhất trí với sự cần thiết phải có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nhưng hỗ trợ như thế nào và phạm vi ra sao thì ý kiến ban đầu rất khác nhau. Để bảo đảm tính khả thi của chính sách hỗ trợ, nhiều ý kiến cho rằng, Nhà nước chỉ nên giữ vai trò bà đỡ, chứ không phải là bầu sữa mẹ. Có như vậy, mới bảo đảm cân bằng, có chính sách hỗ trợ để doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, nhưng đồng thời không vi phạm nguyên tắc thị trường… Đến nay, sau quá trình thảo luận, tiếp thu, chỉnh lý, một trong những điểm mới trong dự thảo Luật trình QH xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 3 này, đó là dự luật được thiết kế theo hướng luật khung, đưa ra những quy định mang tính nguyên tắc, làm cơ sở để Chính phủ quy định chi tiết. Để bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật, dự thảo Luật cũng đã tiếp thu, bỏ các quy định liên quan có thể dẫn tới mâu thuẫn, chồng chéo hoặc phải sửa đổi, bổ sung các luật khác. Vì vậy, dự thảo Luật hiện chỉ còn 4 chương, 36 điều, giảm 3 chương và 9 điều so với dự thảo đã được cho ý kiến.

  Hay với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, sau khi QH cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp thứ 2, dự thảo đã được gửi xin ý kiến 63 Đoàn ĐBQH, các bộ, ngành và trình xin ý kiến tại Hội nghị ĐBQH hoạt động chuyên trách. Tại các phiên họp thứ 7, 9 và 10, UBTVQH đã thảo luận, cho ý kiến về một số vấn đề lớn của dự thảo Luật. Sau các phiên họp, UBTVQH đã chỉ đạo Ủy ban Tư pháp phối hợp với cơ quan chủ trì soạn thảo (Bộ Tư pháp), Bộ Công an, Tòa án Nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao và các bộ, ngành hữu quan tích cực nghiên cứu, tiếp thu ý kiến của các ĐBQH và các Đoàn ĐBQH để chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật. Đến nay, các quy định của dự thảo Luật đã đạt được sự đồng thuận cao của các cơ quan hữu quan. Dự thảo Luật trình QH xem xét thông qua lần này gồm 3 điều, quy định về việc sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ 130 điều; bổ sung, thay thế, bãi bỏ một số lỗi kỹ thuật tại 32 điều, khoản của dự thảo. Một số vấn đề lớn còn có ý kiến khác nhau của dự thảo Luật hiện gồm: Việc bổ sung vào Bộ luật Hình sự năm 2015 Tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp (Điều 217a); Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm (Điều 317 của Bộ luật Hình sự năm 2015); Việc bổ sung trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại đối với Tội tài trợ khủng bố (Điều 300) và Tội rửa tiền (Điều 324).

  Có được những kết quả nêu trên là nỗ lực làm việc công phu, nghiêm túc, trách nhiệm và không mệt mỏi của cơ quan trình, cơ quan thẩm tra và các cơ quan có liên quan đến nội dung các dự án luật. Trong số đó, có những dự án luật, nếu tính từ giai đoạn cày vỡ, khi bản dự thảo đầu tiên được chuyển sang cơ quan của QH, đến giai đoạn hiện nay, trình QH xem xét thông qua, có thể xem như một trời, một vực. Như ví von của một ĐBQH, đó là cuộc lột xác, dự thảo luật đã được khoác trên mình tấm áo mới, vừa vặn và chỉn chu hơn. Như vậy, có thể thấy, mọi công việc hậu trường chuẩn bị cho công tác xây dựng pháp luật của QH tại Kỳ họp thứ 3 đã hoàn tất. Đối với những vấn đề lớn còn ý kiến khác nhau, bảo đảm nguyên tắc dân chủ, công khai, UBTVQH đã yêu cầu cơ quan thẩm tra chuẩn bị ít nhất hai phương án, để rộng đường cho các ĐBQH thảo luận, bày tỏ chính kiến, nhằm tìm ra phương án tối ưu và khả thi hơn cả.

  Cuộc sống đang xếp hàng chờ luật - nguyên Chủ tịch QH Nguyễn Văn An từng nói như vậy khi đề cập đến công tác lập pháp của QH. Theo dõi hoạt động này của QH qua từng kỳ họp và từng nhiệm kỳ QH, không quá khó để nhận ra rằng, số lượng các dự án luật được QH xem xét, cho ý kiến và thông qua tăng theo từng năm. Điều này xuất phát từ nhu cầu tất yếu khách quan của cuộc sống, đòi hỏi chính đáng của cử tri và nhân dân trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật. Tuy nhiên, không có nghĩa các dự án luật trình QH đều được thông qua bằng mọi giá.

  Dưới sức nóng lập pháp, một nguyên tắc đã, đang và sẽ luôn được QH duy trì, đó là số lượng phải đi kèm với chất lượng. Luật do QH ban hành phải bảo đảm tính khả thi. Bằng chứng là một số dự án luật, khi xét thấy chưa bảo đảm yêu cầu về chất lượng, UBTVQH đã kiên quyết đưa ra khỏi dự kiến chương trình Kỳ họp thứ 3, dẫu rằng, đây đều là những dự luật đã được “đánh trống ghi tên” trong nghị quyết của QH.