Với mục tiêu xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiệu quả và hiện đại, ngày 08/11/2011, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 30c/NQ-CP để thực hiện Chương trình tổng thể cải cách Thủ tục hành chính (TTHC) và Nghị định số 48/2013/NĐ-CP ngày 14-5-2013 về Kiểm soát TTHC giai đoạn 2011-2020. Theo đó, xác định công tác Kiểm soát TTHC phải được kiểm soát ngay từ khâu xây dựng văn bản quy phạm pháp luật có quy định TTHC, công bố công khai TTHC đến quá trình tiếp nhận và giải quyết TTHC tại các cơ quan, đơn vị được giao thẩm quyền tiếp nhận và giải quyết hồ sơ TTHC cho cá nhân, tổ chức nhằm bảo đảm hoạt động quản lý hành chính gắn với giải quyết các TTHC theo yêu cầu, nguyện vọng của cá nhân, cơ quan tổ chức được thuận lợi hơn, đảm bảo nguyên tắc đơn giản, dễ hiểu và dễ thực hiện; phù hợp với mục tiêu quản lý hành chính Nhà nước; bảo đảm quyền bình đẳng của các đối tượng thực hiện, tiết kiệm thời gian và chi phí của cá nhân, tổ chức và cơ quan hành chính Nhà nước; đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, đồng bộ, hiệu quả của các quy định về TTHC, góp phần nâng cao chỉ số cải cách hành chính và chỉ số năng lực cạnh tranh của các địa phương nói riêng và của Việt Nam nói chung trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. Chính vì lý do đó, tác giả nêu lên thực trạng trong kiểm soát thủ tục hành chính ở tỉnh Khánh Hòa và đề ra một số giải pháp cần thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính.

  Kiểm soát thủ tục hành chính là việc xem xét, đánh giá, theo dõi nhằm bảo đảm tính khả thi của quy định về TTHC, đáp ứng yêu cầu công khai, minh bạch trong quá trình tổ chức thực hiện TTHC. Tuy nhiên, thực trạng công tác Kiểm soát thủ tục hành chính trên địa bàn của tỉnh còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện, cụ thể:

  - Công tác công bố TTHC: Theo Quyết định số 08/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định UBND tỉnh “Rà soát, hệ thống, bổ sung, hoàn chỉnh và ban hành quyết định công bố bộ thủ tục hành chính thuộc phạm vi, thẩm quyền giải quyết của địa phương theo từng cấp giải quyết trên cơ sở quyết định công bố thủ tục hành chính đã được Bộ, ngành chuẩn hóa theo thẩm quyền; đồng thời chuẩn hóa dữ liệu trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính; hoàn thành trước ngày 30 tháng 11 năm 2015. Tuy nhiên, Quyết định công bố chuẩn hóa của Bộ, Ngành gửi về không đầy đủ, kịp thời (Năm 2015: 17 Quyết định công bố với 196 thủ tục; Năm 2016: 18 Quyết định công bố với 380 thủ tục) dẫn đến các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh rơi vào tình trạng chờ đợi quyết định công bố của Bộ, Ngành;

  - Quyết định công bố của Bộ, Ngành còn quá khái quát, chưa phản ánh hết các nội dung kết cấu của một TTHC nên đối tượng thực hiện TTHC khó có thể căn cứ áp dụng ngay, ví dụ: thiếu yêu cầu, điều kiện, không cụ thể đối tượng thực hiện là cá nhân, tổ chức nào, thiếu thời gian giải quyết, thiếu cách thức thực hiện. Đồng thời, các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh khi dự thảo quyết định công bố cũng mắc các lỗi này và thậm chí còn sử dụng căn cứ pháp lý đã hết hiệu lực để tham mưu quyết định công bố, tự ý tách quy trình của một TTHC thành hai TTHC cho hai cấp khác nhau, thành phần hồ sơ không cập nhật đầy đủ nội dung đã được quy định tản mạn tại các Thông tư hướng dẫn liên quan đến thành phần hồ sơ,... dẫn đến phòng Kiểm soát TTHC phải dành nhiều thời gian đầu tư cho việc thẩm định chất lượng công bố. 

  - Một số cơ quan chưa quan tâm đến công tác kiểm soát thủ tục hành chính. Chẳng hạn như không xây dựng kế hoạch KSTTHC ngay từ đầu năm, hoặc có xây dựng nhưng không phân công cụ thể trách nhiệm của từng phòng, ban, kết quả đầu ra của công việc. Có một số lĩnh vực TTHC cấp huyện không đưa vào tiếp nhận tại bộ phận một cửa, tiếp nhận và giải quyết TTHC tại đơn vị còn tình trạng nhận hồ sơ ngoài thành phần quy định, yêu cầu bổ sung hồ sơ không theo đúng quy trình, hồ sơ còn trễ hạn, không có văn bản thông báo lý do trễ hạn, không có phiếu hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ,… 

  - Phần mềm báo cáo công tác KSTTHC của Bộ Tư pháp chưa được hoàn thiện nên gặp khó khăn cho các cơ quan, địa phương nhập số liệu báo cáo. 

  - Trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác kiểm soát TTHC nói riêng và trong công tác cải cách hành chính nói chung chưa đầy đủ, triệt để vẫn còn xem nhẹ các công tác này.

  - Chế tài xử lý trách nhiệm cụ thể trong lĩnh vực kiểm soát TTHC, nhất là đối với các hành vi vi phạm của cán bộ, công chức có trách nhiệm trong quá trình thực thi nhiệm vụ không có, do đó những trường hợp sai phạm cũng chỉ mới dừng lại ở mức “phê bình, rút kinh nghiệm”, dẫn đến hiệu quả của công tác này chưa cao như mong muốn.

  Để khắc phục những khó khăn, vướng mắc nhằm hoàn thành nhiệm vụ công tác kiểm soát TTHC năm 2017, tác giả đề xuất các giải pháp cụ thể sau đây:

  - Quan tâm xây dựng kế hoạch công tác KSTTHC ngay từ đầu năm cho cơ quan, đơn vị, nội dung kế hoạch bao quát toàn diện nhiệm vụ, phân công cụ thể trách nhiệm của từng phòng, ban, cán bộ, công chức thực hiện, thời gian hoàn thành, sản phẩm đầu ra.

  - Các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh thường xuyên cập nhật văn bản Luật về lĩnh vực được giao quản lý để xác định những nhiệm vụ đã được phân quyền, phân cấp cho UBND cấp tỉnh quy định nhằm kịp thời tham mưu cho UBND tỉnh đưa vào đề nghị xây dựng VBQPPL theo đúng quy trình.

  - Việc tham mưu ban hành văn bản quy phạm pháp luật có quy định TTHC phải có căn cứ pháp lý về thẩm quyền được giao, đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tính cần thiết và chi phí tuân thủ là thấp nhất.

  - Các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh thường xuyên vào trang web cơ sở dữ liệu thủ tục hành chính của Bộ Tư pháp (csdl.thutuchanhchinh.vn) để cập nhật danh mục, nội dung TTHC của Bộ, Ngành để tham mưu cho Chủ tịch UBND tỉnh công bố TTHC thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã thuộc lĩnh vực giao quản lý. Đồng thời, bổ sung những nội dung chưa đầy đủ tại quyết định công bố của Bộ trên cơ sở quy định của VBQPPL nhằm đảm bảo chất lượng của quyết định công bố.

  - Nhận diện TTHC có bộc lộ những bất cập, hạn chế cần phải sớm khắc phục, tháo gỡ về thể chế, tổ chức bộ máy, về cơ chế và quy trình thực hiện, đang là rào cản ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả quản lý nhà nước, làm giảm sút lòng tin của Nhân dân về pháp luật và nền hành chính xã hội chủ nghĩa. 

  - Phấn đấu đạt 100% TTHC đã được quy định tại văn bản QPPL phải được công bố, công khai đúng vào thời điểm quy định TTHC có hiệu lực.

  - Rà soát và đề xuất quy định giải quyết liên thông TTHC đối với nhóm TTHC có liên quan với nhau, đó là những TTHC khi kết quả của TTHC này là thành phần hồ sơ của TTHC khác trong cùng một cơ quan giải quyết; TTHC của cơ quan này chỉ được giải quyết khi có kết quả giải quyết TTHC của một cơ quan khác. Đối với những TTHC này cần phải giao cho một cơ quan tiếp nhận và trả kết quả, đó là cơ quan tiếp nhận đầu tiên, còn các cơ quan tiếp theo thực hiện theo cơ chế phối hợp.

  - Rà soát và báo cáo UBND tỉnh (qua Sở Tư pháp) những TTHC mang tính định tính, thủ tục, quy trình rườm rà, phức tạp, đang là rào cản cho việc phát triển kinh tế - xã hội để đề xuất cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ kịp thời.

  Tuyệt đối không để xẩy ra tình trạng hồ sơ giải quyết TTHC bị chậm trễ do có vướng mắc, bất cấp nhưng cơ quan giải quyết không báo cáo và đề xuất giải pháp kịp thời cho UBND tỉnh.

  - Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hành chính Nhà nước để khai thác kịp thời, nhanh chóng, chính xác dữ liệu thông tin phục vụ cho giải quyết TTHC góp phần giảm thiệu thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ TTHC. 

  - Mỗi cơ quan thực hiện TTHC phải tự kiểm soát được quy trình tiếp nhận, giải quyết TTHC, để từ đó có sáng kiến cải tiến quy trình nội bộ, hướng đến cắt giảm được thời gian giải quyết TTHC, không nhận dư thành phần hồ sơ nhằm phục vụ ngày càng tốt hơn công việc cho Nhân dân, cho tổ chức.

  Một vấn đề rất quan trọng không thể thiếu, ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng, hiệu quả của hoạt động kiểm soát TTHC chính là thái độ và nhận thức của người dân khi tiếp cận TTHC. Do thiếu hiểu biết pháp luật, không nắm rõ các quy trình, quy định, cộng với tâm lý phải “nhờ vả, xin cho” vô hình trung cũng đã tạo điều kiện cho công chức nảy sinh các hiện tượng tiêu cực. Thậm chí, nhiều trường hợp dù biết rõ công chức Nhà nước thực hiện sai quy định nhưng để đạt mục đích của mình, người dân vẫn buộc phải làm theo, không có ý kiến phản hồi hoặc phản ánh, báo cáo với cơ quan có thẩm quyền. Vì vậy, các cơ quan báo chí cần tích cực hơn nữa trong việc tuyên truyền, truyền tải các nội dung và lợi ích của công tác kiểm soát hành chính tới người dân, báo chí còn giúp cơ quan chức năng giám sát, phát hiện và đề xuất xử lý những điểm chưa phù hợp trong bộ TTHC và những hiện tượng tiêu cực trong quá trình thực hiện các quy định này. Đây là một yêu cầu quan trọng, thiết yếu; góp phần thực hiện nhiệm vụ chung là xây dựng một nền hành chính chuyên nghiệp, hiệu quả và hiện đại./.