Xã Sơn Bình huyện Khánh Sơn là 1 trong 5 xã được bổ sung thêm vào danh sách các xã đạt tiêu chí xây dựng NTM vào năm 2020. Đây vừa là vinh dự những cũng là trọng trách rất nặng nề với xã Sơn Bình nói riêng và huyện Khánh Sơn nói chung. Có thể nói việc lựa chọn xã Sơn Bình để phấn đấu xây dựng xã đạt chuẩn NTM vào năm 2020 là hoàn toàn có khả năng; vì xã Sơn Bình có những lợi thế như sau:
- Thứ hai: Về cơ cấu cây trồng vật nuôi, do lợi thế về tự nhiên, ngay sau khi miền nam hoàn toàn giải phóng; Tỉnh Khánh Hòa và sau này là tỉnh Phú Khánh đã lựa chọn xã Sơn Bình để thành lập nông trường chè, gắn với nông trường là hàng trăm thanh niên từ miền xuôi lên làm công nhân nông trường; sau này nông trường chè giải thể, toàn bộ diện tích đất trồng chè đã bàn giao về cho xã quản lý, cùng với đó nhiều hộ gia đình công nhân nông trường tình nguyện ở lại, sinh sống ổn định, gắn bó lâu dài với địa phương. Chính nhờ lực lượng lao động này, mà ngay từ đầu những năm 1990 một số hộ, bắt đầu mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, từng bước thay dần những loại cây trồng bản địa, năng xuất thấp bằng các loại cây trồng có năng xuất và giá trị cao đưa vào sản xuất. Sau nhiều năm nỗ lực phấn đấu, giờ đây xã Sơn Bình đã trở thành trung tâm trồng các loại cây ăn quả và cây công nghiệp thực phẩm, theo báo cáo của UBND xã, đến nay toàn xã có trên 500 ha cây ăn quả và cây công nghiệp; cụ thể cây Sầu riêng 159 ha, chôm chôm 20 ha, quýt đường 19 ha, bưởi năm roi, da xanh 49 ha, măng cụt 6 ha, hồ tiêu 22 ha, cà phê 263 ha; ngoài ra xã còn trồng trên 600 ha cây keo lai, nuôi gần 200 con bò lai Sin; Đặc biệt nhất là xã hiện nay có nhiều trang trại sản xuất quy mô trên 10 ha, cho thu nhập hàng tỷ đồng và trong năm 2016 vừa qua, đã có trang trại lần đầu tiên cho doanh thu trên 10 tỷ đồng.
Đặc sản sầu riêng Măng thon cơm vàng hạt lép Khánh Sơn
- Thứ ba: Xã Sơn Bình là một xã giầu tinh thần truyền thống cách mạng, vì thế năm 2005 xã đã được Chủ tịch nước Cộng Hòa XHCN Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân xã Sơn Bình luôn quán triệt sâu sắc, vận dụng sáng tạo, chủ động linh hoạt trong việc triển khai các chủ trương chính sách của Đảng và nhà nước vào thực tiễn; coi phát triển kinh tế- xã hội là nhịệm vụ trọng tâm; Qua đánh giá của ban điều phối chương trình NTM của tỉnh, đến hết năm 2015 xã Sơn Bình đã đạt được 13/19 tiêu chí xây dựng NTM giai đoạn 2016-2020 theo quyết định số 1600/QĐ-TTg, ngày 16/8/2016 của Thủ tướng Chính phủ.
Bên cạnh những thuận lợi như trên; trong quá trình triển khai xây dựng NTM, xã cũng gặp không ít khó khăn và bấp cập, đó là:
Trong số 58 xã phấn đấu đến cuối năm 2020 đạt tiêu chí xây dựng NTM, thì chỉ riêng xã Sơn Bình đang nằm trong danh sách xã khu vực II theo quyết định số 447 /QĐ-UBDT ngày 19/9/2013 của Bộ trưởng Chủ nhiệm Ủy ban dân tộc, về công nhận thôn đặc biệt khó khăn, xã khu vực I, II, III, thuộc vùng dân tộc và miền núi, giai đoạn 2011-2015: nghĩa là xã còn rất khó khăn, đang cần sự giúp đỡ của nhà nước về lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Mặt khác qua kết quả điều tra hộ nghèo, cận nghèo đa chiều giai đoạn 2016- 2020, theo quyết định số 59/2015/QĐ-TTg ngày 19/11/2015 của Thủ tướng Chính phủ, do sở Lao động thương binh và xã hội tỉnh Khánh Hòa công bố: Xã Sơn Bình có tỷ lệ hộ nghèo là 61,90% (494/798 hộ) hộ cận nghèo là 8,15 % ( 65 hộ), tổng cộng nghèo và cận nghèo chiếm 70,05% cao hơn mức bình quân chung của toàn huyện ( mức bình quân của hộ nghèo và cận nghèo toàn huyện là 63,82%,). Vì thế xã chưa đạt tiêu chí số 10 và tiêu chí số 11 trong bộ tiêu chí NTM, đây thực sự là một thử thách rất lớn đối với xã.
Về mô hình tổ chức sản xuất, xã Sơn Bình là xã rất mạnh về việc phát triển các mô hình cây trồng vật nuôi, tuy nhiên hiện nay cả huyện Khánh Sơn nói chung và xã Sơn Bình nói riêng chưa có một mô hình tổ chức sản xuất cho phù hợp với tiêu chí số 13, hầu hết vẫn dưới dạng phát triển kinh tế hộ là chủ yếu, vì thế rất hạn chế cho việc triển khai ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật mới đưa vào sản xuất, cũng như công tác phòng chống sâu bệnh trên cây trồng vật nuôi. Đồng thời vấn đề tiêu thụ sản phẩm cho các loại nông sản, còn phụ thuộc rất nhiều thương lái. Do chưa có thị trường tiêu thụ ổn định bền vững, cho nên hiệu quả sản xuất rất bấp bênh, thường xuyên rơi vào tình trạng được mùa mất giá, được giá mất mùa.
Vậy giải pháp nào cho xã Sơn Bình phát huy triệt để những thế mạnh và khắc phục hạn chế, để vượt qua những trở ngại nêu trên, trong khi thời gian từ nay đến năm 2020 không phải còn nhiều. Chia sẻ vấn đề này với Ông Nguyễn Quốc Đông huyện Ủy viên, Phó bí thư Đảng Ủy, Chủ tịch UBND xã Sơn Bình, Ông đã cho biết: Đến hết năm 2016, xã vừa hoàn thành thêm 1 chỉ tiêu nữa, đó là chỉ tiêu số 1 về quy hoạch, nâng số chỉ tiêu mà xã đã đạt được lên con số 14, hiện nay còn 5 chỉ tiêu nữa và đều là những chỉ tiêu hết sức khó khăn. Về giải pháp hiện nay xã đã xây dựng xong lộ trình, theo đó mỗi năm quyết tâm thực hiện đạt 1 tiêu chí, cụ thể năm 2017 sẽ phấn đấu hoàn thành tiêu chí số 16 về văn hóa, năm 2018 thực hiện tiêu chí số 15 về y tế, năm 2019 cơ bản đạt tiêu chí về nhà ở và đến năm 2020 sẽ phấn đấu hoàn thành tiêu chí số 10 về giảm tỷ lệ hộ nghèo đồng thời cũng hoàn thành tiêu chí số 11 về nâng cao thu nhập cho nhân dân.
Lộ trình đề ra là tương đối rõ ràng. Tuy nhiên để Sơn Bình thực hiện được đúng kế hoạch đã đề ra, thì ngoài sự nỗ lực quyết tâm của Đáng bộ, Chính quyền cũng như toàn thể nhân dân xã Sơn Bình ra, còn rất cần sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành trên địa bàn huyện và các cơ quan liên quan của tỉnh. Không những về nguồn lực mà cả về cơ chế đặc thù riêng cho xã Sơn Bình, cụ thể như chính sách hỗ trợ nhân rộng mô hình cây trồng, vật nuôi vào sản xuất, theo quy định của tỉnh hiện nay bình quân mỗi xã hàng năm chỉ được hỗ trợ cho 10 hộ, trong đó 8 hộ nghèo, 2 hộ cận nghèo, kinh phí hỗ trợ từ 10 đến 12 triệu đồng/hộ. Nếu áp dụng chung như vậy thì xã Sơn Bình không thể hoàn thành chỉ tiêu giảm hộ nghèo vào năm 2020, vì hiện nay tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo của xã còn rất cao. Cho nên tỉnh, huyện cần phải tập trung các nguồn vốn, trong đó có nguồn vốn hỗ trợ nhân rộng mô hình cây trồng, vật nuôi, thuộc chương trình phát triển kinh tế - xã hội miền núi, phân bổ hàng năm cho huyện Khánh Sơn. Huyện nên ưu tiên cân đối cho xã Sơn Bình để hỗ trợ cho các hộ nghèo, cận nghèo, bình quân mỗi năm từ 80 đến 100 hộ, có như vậy mới hy vọng giảm được tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo vào năm 2020.
Bên cạnh đó UBND huyện Khánh Sơn cần chủ động phối hợp với Chi cục phát triển Nông thôn mới của tỉnh, hỗ trợ tạo điều kiện cho các chủ trang trại, các hộ kinh tế cá thể sớm thành lập các tổ chức sản xuất phù hợp với đặc điểm tình hình và dân trí của địa phương; thúc đẩy liên kết theo chuỗi giá trị, gắn sản xuất với tiêu thụ sản phẩm, nhằm bảo đảm các lợi ích cũng như giá trị hàng hóa cho người sản xuất.
Cần phát huy điểm mạnh của xã hiện nay, là có một lực lượng không nhỏ các chủ trang trại, giầu kinh nghiệm và nắm vững các kỹ thuật trong sản xuất. Đây được coi là những chuyên gia nông nghiệp tại chỗ có tay nghề kỹ thuật cao, vì thế xã cần tranh thủ nguồn nhân lực này trong việc phối hợp hướng dẫn, giúp đỡ theo phương châm (cầm tay, chỉ việc) cho các hộ nghèo và cận nghèo trên địa bàn xã.
Có thể nói xây dựng NTM vùng đồng bằng đã khó khăn, thì ở khu vực miền núi lại càng khó khăn gấp bội, vì điểm xuất phát hiện tại của xã là rất thấp, lại đang nằm trong diện khó khăn hàng năm nhà nước phải hỗ trợ. Song với niềm vinh dự là 1 trong 2 xã (xã Sông Cầu huyện Khánh Vĩnh), đại diện cho các xã khu vục miền núi nhận ấn tiên phong đi đầu trong việc phấn đấu đạt tiêu chí xây dựng NTM giai đoạn 2016 -2020 của tỉnh Khánh Hòa. Tôi tin tưởng rằng xã Sơn Bình sẽ nhất định cán đích đúng thời gian theo nghị quyết HĐND tỉnh tại kỳ họp lần thứ 3 khóa VI đã thông qua.
Nguyễn Quốc Thịnh - Phó Ban dân tộc HĐND tỉnh Khánh Hòa